Η κυβέρνηση του Donald Trump έχει αυξήσει σημαντικά την πίεση προς τα Ηνωμένα Αραβικά Εμιράτα, απαιτώντας τον περιορισμό των χρηματοπιστωτικών και εμπορικών διαύλων που επιτρέπουν στην Τεχεράνη να διατηρεί πρόσβαση στο διεθνές οικονομικό σύστημα
Παρά τις αμερικανικές προειδοποιήσεις και τις επίσημες ανακοινώσεις περί περιορισμού των οικονομικών σχέσεων με το Ιράν, η εμπορική και τραπεζική δραστηριότητα της Τεχεράνης στο Dubai συνεχίζεται σε μεγάλο βαθμό κανονικά.
Η εικόνα, σύμφωνα με τη Wall Street Journal, απέχει σημαντικά από τη ρητορική της Ουάσιγκτον περί οικονομικής απομόνωσης του Ιράν.
Ιρανικές τράπεζες εξακολουθούν να λειτουργούν σε διάφορα σημεία του Dubai, μεταξύ των οποίων και το πολυώροφο υποκατάστημα της Bank Melli Iran στην παλιά πόλη.
Η πραγματικότητα αυτή καταδεικνύει πόσο δύσκολο είναι να αποκοπούν από τη μία ημέρα στην άλλη οικονομικές σχέσεις που έχουν δημιουργηθεί επί δεκαετίες – και, σε ορισμένες περιπτώσεις, επί αιώνες.
Η κυβέρνηση του Donald Trump έχει αυξήσει σημαντικά την πίεση προς τα Ηνωμένα Αραβικά Εμιράτα, απαιτώντας τον περιορισμό των χρηματοπιστωτικών και εμπορικών διαύλων που επιτρέπουν στην Τεχεράνη να διατηρεί πρόσβαση στο διεθνές οικονομικό σύστημα.
Ο Αμερικανός υπουργός Οικονομικών Scott Bessent είχε ζητήσει συγκεκριμένα το κλείσιμο των υποκαταστημάτων της Bank Melli.
Ωστόσο, μετά τη σχετική αμερικανική απαίτηση, εργαζόμενοι της τράπεζας συνέχιζαν να εξυπηρετούν περσόφωνους πελάτες.
Η Bank Melli δραστηριοποιείται στα Ηνωμένα Αραβικά Εμιράτα από το 1969 και διαθέτει σήμερα δύο υποκαταστήματα στο Dubai.
Εργαζόμενοι δήλωναν ότι δεν είχαν λάβει καμία εντολή για αναστολή λειτουργίας και ότι θα συνέχιζαν κανονικά τις εργασίες τους μέχρι να υπάρξει διαφορετική οδηγία.
Από τις τράπεζες στο hawala
Οι Ιρανοί που ζουν στο Dubai προετοιμάζονται, πάντως, για το ενδεχόμενο κλεισίματος των επίσημων τραπεζικών διαύλων.
Μία από τις εναλλακτικές λύσεις είναι το hawala, το πανάρχαιο άτυπο σύστημα μεταφοράς χρημάτων που βασίζεται στην εμπιστοσύνη μεταξύ διαμεσολαβητών.
Ο πελάτης παραδίδει χρήματα σε έναν μεσάζοντα σε μία χώρα και ένας δεύτερος διαμεσολαβητής καταβάλλει το αντίστοιχο ποσό στον παραλήπτη στο Ιράν, με τους δύο μεσάζοντες να τακτοποιούν στη συνέχεια μεταξύ τους τις υποχρεώσεις.
Μέχρι στιγμής, ωστόσο, σύμφωνα με το δημοσίευμα, δεν έχει καταστεί αναγκαία η μαζική επιστροφή σε τέτοιες μεθόδους.
Η κατάσταση φαίνεται μάλιστα να έχει βελτιωθεί σε σχέση με τις αρχές της άνοιξης, όταν τα Ηνωμένα Αραβικά Εμιράτα είχαν προχωρήσει σε εκτεταμένους περιορισμούς σε βάρος Ιρανών, κλείνοντας ιρανικό νοσοκομείο και πολιτιστικό κέντρο, περιορίζοντας προσωρινά την είσοδο ή διέλευση κατόχων ιρανικών διαβατηρίων και ανακαλώντας ορισμένες άδειες παραμονής.
Κάποιοι από αυτούς τους περιορισμούς φαίνεται πλέον να έχουν χαλαρώσει.
Παράλληλα, ιρανικές αεροπορικές εταιρείες συνεχίζουν να πραγματοποιούν απευθείας και τακτικές πτήσεις μεταξύ Ιράν και ΗΑΕ.
Στην παλιά πόλη του Dubai, ιρανικά εστιατόρια και καφέ εξακολουθούν να λειτουργούν, με Ιρανούς και Εμιρατιανούς πελάτες να συνυπάρχουν χωρίς εμφανή αλλαγή στην καθημερινότητα.
Άλλο οι ανακοινώσεις, άλλο η πραγματικότητα
Η εικόνα αυτή έρχεται σε αντίθεση με τις επίσημες τοποθετήσεις τόσο της Ουάσιγκτον όσο και του Abu Dhabi.
Το υπουργείο Εξωτερικών των Ηνωμένων Αραβικών Εμιράτων είχε ανακοινώσει ότι θα αναστείλει εμπορικές συναλλαγές και χρηματοπιστωτικές σχέσεις με το Iran, έπειτα από εβδομάδες αμερικανικών πιέσεων.
Ο Scott Bessent είχε προειδοποιήσει ότι «δεν είναι πλέον αποδεκτό να δραστηριοποιείται κανείς στη γκρίζα ζώνη αυτής της σύγκρουσης», αφήνοντας ανοικτή την απειλή δευτερογενών κυρώσεων για όσους συνεχίζουν τις συναλλαγές με την Τεχεράνη.
Ωστόσο, το να διακοπούν οι οικονομικές σχέσεις αποδεικνύεται πολύ πιο περίπλοκο από μια πολιτική ανακοίνωση.
Οι δύο πλευρές χωρίζονται μόνο από τα νερά του Περσικού Κόλπου και συνδέονται με εμπορικές, οικογενειακές και κοινωνικές σχέσεις αιώνων. Εκατοντάδες χιλιάδες Ιρανοί έχουν εγκατασταθεί στα Emirates, ενώ σημαντικά ποσά ιρανικών κεφαλαίων έχουν διοχετευθεί στην οικονομία της χώρας.
Ο Neil Quilliam, ανώτερος ερευνητής του Chatham House, επισημαίνει ότι οι οικονομίες των αραβικών κρατών του Κόλπου είναι τόσο στενά συνδεδεμένες με εκείνη του Ιράν, ώστε το εμπόριο δεν μπορεί να σταματήσει από τη μία στιγμή στην άλλη.
Για το Dubai ειδικότερα, μια πλήρης διακοπή των συναλλαγών θα μπορούσε να ισοδυναμεί με οικονομικό αυτοτραυματισμό, καθώς το εμιράτο δεν διαθέτει τον τεράστιο πετρελαϊκό πλούτο του Abu Dhabi και βασίζεται πολύ περισσότερο στο εμπόριο, στις υπηρεσίες και στις διεθνείς χρηματοοικονομικές ροές.
Τα μεγέθη είναι ενδεικτικά. Σύμφωνα με τα τελευταία στοιχεία του Παγκόσμιου Οργανισμού Εμπορίου που επικαλείται το δημοσίευμα, το διμερές εμπόριο μεταξύ ΗΑΕ και Ιράν ανήλθε το 2024 σε περίπου 28 δισ. δολάρια.
Τα 6,4 δισ. δολάρια της «σκιώδους τραπεζικής»
Ιδιαίτερη σημασία έχει ο ρόλος του Dubai ως διεθνούς χρηματοπιστωτικού κόμβου.
Μελέτη του αμερικανικού Financial Crimes Enforcement Network (FinCEN) εκτιμά ότι εταιρείες με έδρα το Dubai διακίνησαν το 2024 περίπου 6,4 δισ. δολάρια σε κεφάλαια που πιθανότατα συνδέονται με το αποκαλούμενο ιρανικό δίκτυο «shadow banking» (σκιώδης τραπεζική).
Το ποσό αυτό αντιστοιχούσε, σύμφωνα με την ίδια εκτίμηση, στο 71% του παγκόσμιου συνόλου τέτοιων συναλλαγών.
Πρώην Αμερικανοί αξιωματούχοι που ασχολήθηκαν με την εφαρμογή των κυρώσεων εκτιμούν ότι το πραγματικό ποσοστό του Dubai ενδέχεται να είναι ακόμη μεγαλύτερο.
Ωστόσο, και για την ίδια την Ουάσιγκτον η άσκηση πίεσης στα Εμιράτα έχει όρια.
Αποτελούν έναν από τους σημαντικότερους αραβικούς εταίρους των ΗΠΑ, είναι βασικό μέρος των (Συμφωνιών του Αβραάμ) Abraham Accords, διατηρούν στενές σχέσεις ασφαλείας με το Ισραήλ, αποτελούν σημαντική πηγή επενδύσεων – μεταξύ άλλων στην τεχνητή νοημοσύνη – και επιτρέπουν στις αμερικανικές ένοπλες δυνάμεις να χρησιμοποιούν κρίσιμες στρατιωτικές εγκαταστάσεις.
Το παράδοξο των κυρώσεων
Έτσι, η προσπάθεια οικονομικής απομόνωσης του Ιράν συναντά ένα παράδοξο: η Ουάσιγκτον θέλει να κλείσει τους χρηματοπιστωτικούς διαύλους της Τεχεράνης, χωρίς όμως να διακινδυνεύσει τη στρατηγική σχέση της με το Abu Dhabi και το Dubai.
Ο πρώην αξιωματούχος του αμερικανικού υπουργείου Οικονομικών Matthew Levitt χαρακτηρίζει το Dubai «ένα από τα βασικά κέντρα παράκαμψης των κυρώσεων», επισημαίνοντας ταυτόχρονα ότι οι σχετικές ροές αποτελούν σημαντικό τμήμα της οικονομικής δραστηριότητας του εμιράτου.
Η ουσία είναι ότι το σχέδιο της κυβέρνησης Trump για οικονομικό στραγγαλισμό της Τεχεράνης δεν εξαρτάται μόνο από τις αποφάσεις της Ουάσιγκτον.
Στον Περσικό Κόλπο, δεκαετίες εμπορικής αλληλεξάρτησης, δισεκατομμύρια δολάρια ιρανικών κεφαλαίων και μεγάλα γεωπολιτικά συμφέροντα δημιουργούν μια πραγματικότητα πολύ πιο σύνθετη.
Και το Dubai βρίσκεται ακριβώς στο κέντρο αυτής της αντίφασης: σύμμαχος των Ηνωμένων Πολιτειών από τη μία πλευρά και, από την άλλη, ένας οικονομικός κόμβος που παραμένει βαθιά συνδεδεμένος με το Ιράν.
www.bankingnews.gr
Η εικόνα, σύμφωνα με τη Wall Street Journal, απέχει σημαντικά από τη ρητορική της Ουάσιγκτον περί οικονομικής απομόνωσης του Ιράν.
Ιρανικές τράπεζες εξακολουθούν να λειτουργούν σε διάφορα σημεία του Dubai, μεταξύ των οποίων και το πολυώροφο υποκατάστημα της Bank Melli Iran στην παλιά πόλη.
Η πραγματικότητα αυτή καταδεικνύει πόσο δύσκολο είναι να αποκοπούν από τη μία ημέρα στην άλλη οικονομικές σχέσεις που έχουν δημιουργηθεί επί δεκαετίες – και, σε ορισμένες περιπτώσεις, επί αιώνες.
Η κυβέρνηση του Donald Trump έχει αυξήσει σημαντικά την πίεση προς τα Ηνωμένα Αραβικά Εμιράτα, απαιτώντας τον περιορισμό των χρηματοπιστωτικών και εμπορικών διαύλων που επιτρέπουν στην Τεχεράνη να διατηρεί πρόσβαση στο διεθνές οικονομικό σύστημα.
Ο Αμερικανός υπουργός Οικονομικών Scott Bessent είχε ζητήσει συγκεκριμένα το κλείσιμο των υποκαταστημάτων της Bank Melli.
Ωστόσο, μετά τη σχετική αμερικανική απαίτηση, εργαζόμενοι της τράπεζας συνέχιζαν να εξυπηρετούν περσόφωνους πελάτες.
Η Bank Melli δραστηριοποιείται στα Ηνωμένα Αραβικά Εμιράτα από το 1969 και διαθέτει σήμερα δύο υποκαταστήματα στο Dubai.
Εργαζόμενοι δήλωναν ότι δεν είχαν λάβει καμία εντολή για αναστολή λειτουργίας και ότι θα συνέχιζαν κανονικά τις εργασίες τους μέχρι να υπάρξει διαφορετική οδηγία.
Από τις τράπεζες στο hawala
Οι Ιρανοί που ζουν στο Dubai προετοιμάζονται, πάντως, για το ενδεχόμενο κλεισίματος των επίσημων τραπεζικών διαύλων.
Μία από τις εναλλακτικές λύσεις είναι το hawala, το πανάρχαιο άτυπο σύστημα μεταφοράς χρημάτων που βασίζεται στην εμπιστοσύνη μεταξύ διαμεσολαβητών.
Ο πελάτης παραδίδει χρήματα σε έναν μεσάζοντα σε μία χώρα και ένας δεύτερος διαμεσολαβητής καταβάλλει το αντίστοιχο ποσό στον παραλήπτη στο Ιράν, με τους δύο μεσάζοντες να τακτοποιούν στη συνέχεια μεταξύ τους τις υποχρεώσεις.
Μέχρι στιγμής, ωστόσο, σύμφωνα με το δημοσίευμα, δεν έχει καταστεί αναγκαία η μαζική επιστροφή σε τέτοιες μεθόδους.
Η κατάσταση φαίνεται μάλιστα να έχει βελτιωθεί σε σχέση με τις αρχές της άνοιξης, όταν τα Ηνωμένα Αραβικά Εμιράτα είχαν προχωρήσει σε εκτεταμένους περιορισμούς σε βάρος Ιρανών, κλείνοντας ιρανικό νοσοκομείο και πολιτιστικό κέντρο, περιορίζοντας προσωρινά την είσοδο ή διέλευση κατόχων ιρανικών διαβατηρίων και ανακαλώντας ορισμένες άδειες παραμονής.
Κάποιοι από αυτούς τους περιορισμούς φαίνεται πλέον να έχουν χαλαρώσει.
Παράλληλα, ιρανικές αεροπορικές εταιρείες συνεχίζουν να πραγματοποιούν απευθείας και τακτικές πτήσεις μεταξύ Ιράν και ΗΑΕ.
Στην παλιά πόλη του Dubai, ιρανικά εστιατόρια και καφέ εξακολουθούν να λειτουργούν, με Ιρανούς και Εμιρατιανούς πελάτες να συνυπάρχουν χωρίς εμφανή αλλαγή στην καθημερινότητα.
Άλλο οι ανακοινώσεις, άλλο η πραγματικότητα
Η εικόνα αυτή έρχεται σε αντίθεση με τις επίσημες τοποθετήσεις τόσο της Ουάσιγκτον όσο και του Abu Dhabi.
Το υπουργείο Εξωτερικών των Ηνωμένων Αραβικών Εμιράτων είχε ανακοινώσει ότι θα αναστείλει εμπορικές συναλλαγές και χρηματοπιστωτικές σχέσεις με το Iran, έπειτα από εβδομάδες αμερικανικών πιέσεων.
Ο Scott Bessent είχε προειδοποιήσει ότι «δεν είναι πλέον αποδεκτό να δραστηριοποιείται κανείς στη γκρίζα ζώνη αυτής της σύγκρουσης», αφήνοντας ανοικτή την απειλή δευτερογενών κυρώσεων για όσους συνεχίζουν τις συναλλαγές με την Τεχεράνη.
Ωστόσο, το να διακοπούν οι οικονομικές σχέσεις αποδεικνύεται πολύ πιο περίπλοκο από μια πολιτική ανακοίνωση.
Οι δύο πλευρές χωρίζονται μόνο από τα νερά του Περσικού Κόλπου και συνδέονται με εμπορικές, οικογενειακές και κοινωνικές σχέσεις αιώνων. Εκατοντάδες χιλιάδες Ιρανοί έχουν εγκατασταθεί στα Emirates, ενώ σημαντικά ποσά ιρανικών κεφαλαίων έχουν διοχετευθεί στην οικονομία της χώρας.
Ο Neil Quilliam, ανώτερος ερευνητής του Chatham House, επισημαίνει ότι οι οικονομίες των αραβικών κρατών του Κόλπου είναι τόσο στενά συνδεδεμένες με εκείνη του Ιράν, ώστε το εμπόριο δεν μπορεί να σταματήσει από τη μία στιγμή στην άλλη.
Για το Dubai ειδικότερα, μια πλήρης διακοπή των συναλλαγών θα μπορούσε να ισοδυναμεί με οικονομικό αυτοτραυματισμό, καθώς το εμιράτο δεν διαθέτει τον τεράστιο πετρελαϊκό πλούτο του Abu Dhabi και βασίζεται πολύ περισσότερο στο εμπόριο, στις υπηρεσίες και στις διεθνείς χρηματοοικονομικές ροές.
Τα μεγέθη είναι ενδεικτικά. Σύμφωνα με τα τελευταία στοιχεία του Παγκόσμιου Οργανισμού Εμπορίου που επικαλείται το δημοσίευμα, το διμερές εμπόριο μεταξύ ΗΑΕ και Ιράν ανήλθε το 2024 σε περίπου 28 δισ. δολάρια.
Τα 6,4 δισ. δολάρια της «σκιώδους τραπεζικής»
Ιδιαίτερη σημασία έχει ο ρόλος του Dubai ως διεθνούς χρηματοπιστωτικού κόμβου.
Μελέτη του αμερικανικού Financial Crimes Enforcement Network (FinCEN) εκτιμά ότι εταιρείες με έδρα το Dubai διακίνησαν το 2024 περίπου 6,4 δισ. δολάρια σε κεφάλαια που πιθανότατα συνδέονται με το αποκαλούμενο ιρανικό δίκτυο «shadow banking» (σκιώδης τραπεζική).
Το ποσό αυτό αντιστοιχούσε, σύμφωνα με την ίδια εκτίμηση, στο 71% του παγκόσμιου συνόλου τέτοιων συναλλαγών.
Πρώην Αμερικανοί αξιωματούχοι που ασχολήθηκαν με την εφαρμογή των κυρώσεων εκτιμούν ότι το πραγματικό ποσοστό του Dubai ενδέχεται να είναι ακόμη μεγαλύτερο.
Ωστόσο, και για την ίδια την Ουάσιγκτον η άσκηση πίεσης στα Εμιράτα έχει όρια.
Αποτελούν έναν από τους σημαντικότερους αραβικούς εταίρους των ΗΠΑ, είναι βασικό μέρος των (Συμφωνιών του Αβραάμ) Abraham Accords, διατηρούν στενές σχέσεις ασφαλείας με το Ισραήλ, αποτελούν σημαντική πηγή επενδύσεων – μεταξύ άλλων στην τεχνητή νοημοσύνη – και επιτρέπουν στις αμερικανικές ένοπλες δυνάμεις να χρησιμοποιούν κρίσιμες στρατιωτικές εγκαταστάσεις.
Το παράδοξο των κυρώσεων
Έτσι, η προσπάθεια οικονομικής απομόνωσης του Ιράν συναντά ένα παράδοξο: η Ουάσιγκτον θέλει να κλείσει τους χρηματοπιστωτικούς διαύλους της Τεχεράνης, χωρίς όμως να διακινδυνεύσει τη στρατηγική σχέση της με το Abu Dhabi και το Dubai.
Ο πρώην αξιωματούχος του αμερικανικού υπουργείου Οικονομικών Matthew Levitt χαρακτηρίζει το Dubai «ένα από τα βασικά κέντρα παράκαμψης των κυρώσεων», επισημαίνοντας ταυτόχρονα ότι οι σχετικές ροές αποτελούν σημαντικό τμήμα της οικονομικής δραστηριότητας του εμιράτου.
Η ουσία είναι ότι το σχέδιο της κυβέρνησης Trump για οικονομικό στραγγαλισμό της Τεχεράνης δεν εξαρτάται μόνο από τις αποφάσεις της Ουάσιγκτον.
Στον Περσικό Κόλπο, δεκαετίες εμπορικής αλληλεξάρτησης, δισεκατομμύρια δολάρια ιρανικών κεφαλαίων και μεγάλα γεωπολιτικά συμφέροντα δημιουργούν μια πραγματικότητα πολύ πιο σύνθετη.
Και το Dubai βρίσκεται ακριβώς στο κέντρο αυτής της αντίφασης: σύμμαχος των Ηνωμένων Πολιτειών από τη μία πλευρά και, από την άλλη, ένας οικονομικός κόμβος που παραμένει βαθιά συνδεδεμένος με το Ιράν.
www.bankingnews.gr
Σχόλια αναγνωστών