Η ΕΚΤ προχωρά με το σχέδιο του «Ψηφιακού ευρώ»: Ένα μέσο πληρωμής ή εργαλείο εξουσίας;
Οι διαπραγματεύσεις της ΕΕ για το ψηφιακό ευρώ θα καθορίσουν και το μέλλον των μετρητών.
Η κατάργησή τους δεν θα έρθει απαραίτητα με μια ρητή απαγόρευση.
Θα μπορούσε να επέλθει σταδιακά, μέσω εξαιρέσεων, αυξημένου κόστους, κλεισίματος ΑΤΜ και της διαβεβαίωσης ότι όλα αυτά είναι «απλώς συμπληρωματικά».
Ο καθηγητής Οικονομικών Christian Rieck προειδοποιεί για αυτή την εξέλιξη και ζητά να αναληφθεί δράση, επικαλούμενος την τεκμηρίωση της Πρωτοβουλίας για τη Διατήρηση των Μετρητών.
Τα σχέδια των Βρυξελλών έχουν ήδη προχωρήσει αρκετά, γράφει ο Thomas Oysmüller.
Tο λεγόμενο Πακέτο για το Κοινό Νομισματικό Σύστημα βρίσκεται σε φάση τριμερών διαπραγματεύσεων.
Η Επιτροπή, το Κοινοβούλιο και το Συμβούλιο διαπραγματεύονται τον κανονισμό για το ευρώ ως νόμιμο χρήμα και, παράλληλα, για το ήδη εγκεκριμένο ψηφιακό ευρώ.
Επισήμως, η πρόθεση είναι τα δύο μέσα πληρωμής να συνυπάρχουν.
Στην πράξη, ωστόσο, σύμφωνα με τον Rieck, υπάρχει ο κίνδυνος τα μετρητά να καταλήξουν να αποτελούν υποπροϊόν.
Η αρχική πρόταση της Ευρωπαϊκής Επιτροπής, της 28ης Ιουνίου 2023, αντιμετώπιζε διαφορετικά τα μετρητά και το ψηφιακό ευρώ: το ψηφιακό ευρώ θα έπρεπε να γίνεται γενικά αποδεκτό, ενώ τα μετρητά όχι.
Μετά από τρία χρόνια διαπραγματεύσεων, έχει σημειωθεί πρόοδος.
Τα σούπερ μάρκετ, οι καφετέριες και τα εστιατόρια θα δέχονται μετρητά.
Οι πινακίδες και οι ρήτρες «χωρίς μετρητά» στους όρους και τις προϋποθέσεις θα περιοριστούν.
Τόσο τα μετρητά όσο και το ψηφιακό ευρώ θα θεωρούνται νόμιμο χρήμα και ο πληρωτής θα έχει τη δυνατότητα επιλογής.
Αυτό ακούγεται σαν προστασία.
Mερική επιτυχία
Ο Rieck το χαρακτηρίζει μερική επιτυχία, αλλά ταυτόχρονα και ένα είδος «ηρεμιστικού».
Ο λόγος είναι ότι οι εξαιρέσεις αποτελούν ένα κρίσιμο εργαλείο σταδιακής πίεσης.
Τα μη επανδρωμένα σημεία πώλησης, όπως τα παρκόμετρα, τα λεωφορεία, τα τρένα, οι τουαλέτες, οι πισίνες και τα καταστήματα αυτοεξυπηρέτησης, θα μπορούν να αρνούνται τα μετρητά, εφόσον δέχονται ψηφιακές πληρωμές.
Όποιος επιθυμεί να πληρώσει με μετρητά, σε αυτές τις περιπτώσεις, δεν θα έχει άλλη επιλογή.
Και αυτό, σταδιακά, μπορεί να περιορίσει την κυκλοφορία των μετρητών: λιγότερα μετρητά σημαίνουν λιγότερες καταθέσεις από τις επιχειρήσεις λιανικής, μικρότερη ανάγκη για ΑΤΜ και, τελικά, λιγότερα μετρητά σε κυκλοφορία.
Σε επίπεδο κυβερνητικών υπηρεσιών, η εικόνα είναι παρόμοια.
Σύμφωνα με ανάλυση της Bundesbank που επικαλείται ο Rieck, οκτώ από τις τριάντα κυβερνητικές υπηρεσίες που εξετάστηκαν δεν δέχονταν πληρωμές σε μετρητά.
Οι σχετικοί κανονισμοί επιτρέπουν στα κράτη-μέλη να επιβάλλουν περιορισμούς για λόγους «γενικού συμφέροντος», όπως η καταπολέμηση της νομιμοποίησης εσόδων από παράνομες δραστηριότητες, η είσπραξη φόρων και η αποτελεσματικότητα. Εσωτερικά έγγραφα του Συμβουλίου αναφέρονται ρητά και στη διοικητική αποτελεσματικότητα.
Ο πρώην αντιπρόεδρος της Bundesbank, Franz-Christoph Zeitler, έχει προειδοποιήσει ότι οι σημαντικές εξαιρέσεις θα μπορούσαν να αποτελέσουν το σημείο καμπής, μετά το οποίο τα μετρητά θα αρχίσουν να εξαφανίζονται.
Περισσότερες πληροφορίες περιλαμβάνονται στην τεκμηρίωση του Bargeldverbot.info.
Τα ΑΤΜ, άλλωστε, γίνονται ήδη ολοένα και πιο σπάνια.
Δεν υπάρχει αυστηρός κανόνας της ΕΕ που να καθορίζει πόσο κοντά πρέπει να βρίσκεται ένα ΑΤΜ από τον πολίτη.
Στη Σουηδία, για παράδειγμα, μια απόσταση 25 χιλιομέτρων θεωρείται σε ορισμένες περιπτώσεις επαρκής.
Οι τράπεζες μπορούν να απομακρύνουν ΑΤΜ και να επιβάλλουν τέλη, ενώ οι λιανοπωλητές επωμίζονται το αυξανόμενο κόστος διαχείρισης και κατάθεσης των μετρητών.
Ο εμπορικός κλάδος προειδοποιεί για σταδιακή κατάρρευση της σχετικής υποδομής.
Το ψηφιακό ευρώ, αντίθετα, σχεδιάζεται ώστε να είναι δωρεάν για βασική χρήση και διαθέσιμο σε ευρεία κλίμακα — ένα, κατά τον Rieck, ασύμμετρο μοντέλο.
Η πρόεδρος της ΕΚΤ, Christine Lagarde, όπως και άλλοι Ευρωπαίοι αξιωματούχοι, διαβεβαιώνει τακτικά το κοινό ότι τα μετρητά θα συνεχίσουν να υπάρχουν.
Ωστόσο, πολλοί παραμένουν επιφυλακτικοί απέναντι σε αυτές τις διαβεβαιώσεις.
Ο Rieck είναι επίσης επιφυλακτικός.
Τα μετρητά είναι άβολα και ξεπερασμένα
Η ελευθερία των συμβάσεων έχει ήδη οδηγήσει αρτοποιεία, εστιατόρια, παρκόμετρα αλλά και κυβερνητικές υπηρεσίες στην άρνηση πληρωμών με μετρητά.
Όταν, μάλιστα, η ίδια η κυβέρνηση προκρίνει τις ψηφιακές συναλλαγές, στέλνει ένα σαφές μήνυμα: τα μετρητά είναι άβολα και ξεπερασμένα.
Έτσι δημιουργείται ένας φαύλος κύκλος: η ζήτηση για μετρητά μειώνεται, η προσφορά ακολουθεί και, στη συνέχεια, αυξάνεται η δικαιολογία για τη θέσπιση ακόμη περισσότερων εξαιρέσεων.
Η Πρωτοβουλία για τη Διατήρηση των Μετρητών —για την οποία, δυστυχώς, το σχετικό βίντεο είναι διαθέσιμο μόνο στη γερμανική γλώσσα— θέτει συγκεκριμένες απαιτήσεις:
Απεριόριστη αποδοχή μετρητών στις κυβερνητικές υπηρεσίες που περιλαμβάνουν προσωπική εξυπηρέτηση.
Δυνατότητα πληρωμής με μετρητά σε ΑΤΜ και σε βασικές υπηρεσίες, όπως οι δημόσιες συγκοινωνίες, η στάθμευση και η αγορά ειδών πρώτης ανάγκης.
Υποχρεωτική επαρκής γεωγραφική κάλυψη από ΑΤΜ, με στόχο το 90% του πληθυσμού να έχει πρόσβαση σε ΑΤΜ σε κοντινή απόσταση.
Μηδενικά τέλη για τη βασική πρόσβαση και χρήση των μετρητών.
Ίση μεταχείριση των μετρητών με το ψηφιακό ευρώ.
Χωρίς τέτοια μέτρα, υποστηρίζει η Πρωτοβουλία, η νομική προστασία των μετρητών κινδυνεύει να παραμείνει προστασία μόνο στα χαρτιά.
Η κατάργησή τους, άλλωστε, δεν χρειάζεται να γίνει με μια επίσημη απαγόρευση.
Θα μπορούσε να πραγματοποιηθεί σταδιακά, μέσα από την περιορισμένη αποδοχή τους, την αποδυνάμωση της υποδομής που τα υποστηρίζει και την ολοένα μεγαλύτερη προτίμηση στις ψηφιακές πληρωμές.
www.bankingnews.gr
Η κατάργησή τους δεν θα έρθει απαραίτητα με μια ρητή απαγόρευση.
Θα μπορούσε να επέλθει σταδιακά, μέσω εξαιρέσεων, αυξημένου κόστους, κλεισίματος ΑΤΜ και της διαβεβαίωσης ότι όλα αυτά είναι «απλώς συμπληρωματικά».
Ο καθηγητής Οικονομικών Christian Rieck προειδοποιεί για αυτή την εξέλιξη και ζητά να αναληφθεί δράση, επικαλούμενος την τεκμηρίωση της Πρωτοβουλίας για τη Διατήρηση των Μετρητών.
Τα σχέδια των Βρυξελλών έχουν ήδη προχωρήσει αρκετά, γράφει ο Thomas Oysmüller.
Tο λεγόμενο Πακέτο για το Κοινό Νομισματικό Σύστημα βρίσκεται σε φάση τριμερών διαπραγματεύσεων.
Η Επιτροπή, το Κοινοβούλιο και το Συμβούλιο διαπραγματεύονται τον κανονισμό για το ευρώ ως νόμιμο χρήμα και, παράλληλα, για το ήδη εγκεκριμένο ψηφιακό ευρώ.
Επισήμως, η πρόθεση είναι τα δύο μέσα πληρωμής να συνυπάρχουν.
Στην πράξη, ωστόσο, σύμφωνα με τον Rieck, υπάρχει ο κίνδυνος τα μετρητά να καταλήξουν να αποτελούν υποπροϊόν.
Η αρχική πρόταση της Ευρωπαϊκής Επιτροπής, της 28ης Ιουνίου 2023, αντιμετώπιζε διαφορετικά τα μετρητά και το ψηφιακό ευρώ: το ψηφιακό ευρώ θα έπρεπε να γίνεται γενικά αποδεκτό, ενώ τα μετρητά όχι.
Μετά από τρία χρόνια διαπραγματεύσεων, έχει σημειωθεί πρόοδος.
Τα σούπερ μάρκετ, οι καφετέριες και τα εστιατόρια θα δέχονται μετρητά.
Οι πινακίδες και οι ρήτρες «χωρίς μετρητά» στους όρους και τις προϋποθέσεις θα περιοριστούν.
Τόσο τα μετρητά όσο και το ψηφιακό ευρώ θα θεωρούνται νόμιμο χρήμα και ο πληρωτής θα έχει τη δυνατότητα επιλογής.
Αυτό ακούγεται σαν προστασία.
Mερική επιτυχία
Ο Rieck το χαρακτηρίζει μερική επιτυχία, αλλά ταυτόχρονα και ένα είδος «ηρεμιστικού».
Ο λόγος είναι ότι οι εξαιρέσεις αποτελούν ένα κρίσιμο εργαλείο σταδιακής πίεσης.
Τα μη επανδρωμένα σημεία πώλησης, όπως τα παρκόμετρα, τα λεωφορεία, τα τρένα, οι τουαλέτες, οι πισίνες και τα καταστήματα αυτοεξυπηρέτησης, θα μπορούν να αρνούνται τα μετρητά, εφόσον δέχονται ψηφιακές πληρωμές.
Όποιος επιθυμεί να πληρώσει με μετρητά, σε αυτές τις περιπτώσεις, δεν θα έχει άλλη επιλογή.
Και αυτό, σταδιακά, μπορεί να περιορίσει την κυκλοφορία των μετρητών: λιγότερα μετρητά σημαίνουν λιγότερες καταθέσεις από τις επιχειρήσεις λιανικής, μικρότερη ανάγκη για ΑΤΜ και, τελικά, λιγότερα μετρητά σε κυκλοφορία.
Σε επίπεδο κυβερνητικών υπηρεσιών, η εικόνα είναι παρόμοια.
Σύμφωνα με ανάλυση της Bundesbank που επικαλείται ο Rieck, οκτώ από τις τριάντα κυβερνητικές υπηρεσίες που εξετάστηκαν δεν δέχονταν πληρωμές σε μετρητά.
Οι σχετικοί κανονισμοί επιτρέπουν στα κράτη-μέλη να επιβάλλουν περιορισμούς για λόγους «γενικού συμφέροντος», όπως η καταπολέμηση της νομιμοποίησης εσόδων από παράνομες δραστηριότητες, η είσπραξη φόρων και η αποτελεσματικότητα. Εσωτερικά έγγραφα του Συμβουλίου αναφέρονται ρητά και στη διοικητική αποτελεσματικότητα.
Ο πρώην αντιπρόεδρος της Bundesbank, Franz-Christoph Zeitler, έχει προειδοποιήσει ότι οι σημαντικές εξαιρέσεις θα μπορούσαν να αποτελέσουν το σημείο καμπής, μετά το οποίο τα μετρητά θα αρχίσουν να εξαφανίζονται.
Περισσότερες πληροφορίες περιλαμβάνονται στην τεκμηρίωση του Bargeldverbot.info.
Τα ΑΤΜ, άλλωστε, γίνονται ήδη ολοένα και πιο σπάνια.
Δεν υπάρχει αυστηρός κανόνας της ΕΕ που να καθορίζει πόσο κοντά πρέπει να βρίσκεται ένα ΑΤΜ από τον πολίτη.
Στη Σουηδία, για παράδειγμα, μια απόσταση 25 χιλιομέτρων θεωρείται σε ορισμένες περιπτώσεις επαρκής.
Οι τράπεζες μπορούν να απομακρύνουν ΑΤΜ και να επιβάλλουν τέλη, ενώ οι λιανοπωλητές επωμίζονται το αυξανόμενο κόστος διαχείρισης και κατάθεσης των μετρητών.
Ο εμπορικός κλάδος προειδοποιεί για σταδιακή κατάρρευση της σχετικής υποδομής.
Το ψηφιακό ευρώ, αντίθετα, σχεδιάζεται ώστε να είναι δωρεάν για βασική χρήση και διαθέσιμο σε ευρεία κλίμακα — ένα, κατά τον Rieck, ασύμμετρο μοντέλο.
Η πρόεδρος της ΕΚΤ, Christine Lagarde, όπως και άλλοι Ευρωπαίοι αξιωματούχοι, διαβεβαιώνει τακτικά το κοινό ότι τα μετρητά θα συνεχίσουν να υπάρχουν.
Ωστόσο, πολλοί παραμένουν επιφυλακτικοί απέναντι σε αυτές τις διαβεβαιώσεις.
Ο Rieck είναι επίσης επιφυλακτικός.
Τα μετρητά είναι άβολα και ξεπερασμένα
Η ελευθερία των συμβάσεων έχει ήδη οδηγήσει αρτοποιεία, εστιατόρια, παρκόμετρα αλλά και κυβερνητικές υπηρεσίες στην άρνηση πληρωμών με μετρητά.
Όταν, μάλιστα, η ίδια η κυβέρνηση προκρίνει τις ψηφιακές συναλλαγές, στέλνει ένα σαφές μήνυμα: τα μετρητά είναι άβολα και ξεπερασμένα.
Έτσι δημιουργείται ένας φαύλος κύκλος: η ζήτηση για μετρητά μειώνεται, η προσφορά ακολουθεί και, στη συνέχεια, αυξάνεται η δικαιολογία για τη θέσπιση ακόμη περισσότερων εξαιρέσεων.
Η Πρωτοβουλία για τη Διατήρηση των Μετρητών —για την οποία, δυστυχώς, το σχετικό βίντεο είναι διαθέσιμο μόνο στη γερμανική γλώσσα— θέτει συγκεκριμένες απαιτήσεις:
Απεριόριστη αποδοχή μετρητών στις κυβερνητικές υπηρεσίες που περιλαμβάνουν προσωπική εξυπηρέτηση.
Δυνατότητα πληρωμής με μετρητά σε ΑΤΜ και σε βασικές υπηρεσίες, όπως οι δημόσιες συγκοινωνίες, η στάθμευση και η αγορά ειδών πρώτης ανάγκης.
Υποχρεωτική επαρκής γεωγραφική κάλυψη από ΑΤΜ, με στόχο το 90% του πληθυσμού να έχει πρόσβαση σε ΑΤΜ σε κοντινή απόσταση.
Μηδενικά τέλη για τη βασική πρόσβαση και χρήση των μετρητών.
Ίση μεταχείριση των μετρητών με το ψηφιακό ευρώ.
Χωρίς τέτοια μέτρα, υποστηρίζει η Πρωτοβουλία, η νομική προστασία των μετρητών κινδυνεύει να παραμείνει προστασία μόνο στα χαρτιά.
Η κατάργησή τους, άλλωστε, δεν χρειάζεται να γίνει με μια επίσημη απαγόρευση.
Θα μπορούσε να πραγματοποιηθεί σταδιακά, μέσα από την περιορισμένη αποδοχή τους, την αποδυνάμωση της υποδομής που τα υποστηρίζει και την ολοένα μεγαλύτερη προτίμηση στις ψηφιακές πληρωμές.
www.bankingnews.gr
Σχόλια αναγνωστών