Σχετικά Άρθρα
Ρωσικός καταπέλτης - Geran διέλυσαν ρομποτικές πλατφόρμες, μεταλλουργίες, βιομηχανίες - Νοέμβριο δεν θα υπάρχει Οδησσός
Αντικαπνιστικό... μήνυμα από τη Ρωσία: Ανατίναξε με Geran εργοστάσιο της British American Tobacco στο Chernihiv (vid)
Από ένα σχετικά απλό drone-καμικάζι, το ιρανικής προέλευσης Shahed στα χέρια της Ρωσίας, έχει μετατραπεί σε ένα ολοένα πιο εξελιγμένο όπλο κρούσης έχει μετατραπεί, με τα Geran να αποτελούν πλέον ένα από τα πιο επίμονα προβλήματα για την ουκρανική άμυνα. Η Μόσχα δεν περιορίστηκε στην παραγωγή αντιγράφων, αλλά αξιοποίησε την εμπειρία από το πεδίο της μάχης για να τροποποιεί διαρκώς τα drones, σε έναν κύκλο αλλαγών που, σύμφωνα με έκθεση του αμερικανικού CSIS, μετριέται πλέον σε εβδομάδες και όχι σε χρόνια.
Τα νεότερα Geran διαθέτουν συστήματα τηλεμετρίας και κάμερες, μπορούν να μεταδίδουν εικόνα και να δέχονται εντολές κατά την πτήση, ενώ έχουν εξοπλιστεί με διαφορετικούς τύπους πολεμικών κεφαλών και ακόμη και πυραύλους. Παράλληλα, η Ρωσία έχει ενισχύσει την αντοχή τους απέναντι στον ουκρανικό ηλεκτρονικό πόλεμο και έχει περάσει στην ανάπτυξη εκδόσεων με κινητήρες τζετ. Έτσι, το όπλο που ξεκίνησε ως ιρανικό Shahed έχει εξελιχθεί σε μια ολόκληρη οικογένεια ρωσικών drones, με τη Ρωσία να προσαρμόζει συνεχώς τη σχεδίαση και την επιχειρησιακή τους χρήση στις απειλές που αντιμετωπίζουν στον ουκρανικό ουρανό.
Η… μεταμόρφωση των Shahed
Η αρχική επίδραση των drones τύπου Shahed, που παράγονται στη Ρωσία ως Geran-2, ανέδειξε την αξία των μαζικά παραγόμενων drones-καμικάζι, τα οποία μπορούν να χρησιμοποιούνται ακόμη και αν αναμένονται απώλειες, στον σύγχρονο πόλεμο και προκάλεσε μια παγκόσμια στρατηγική επανεξέταση, καθώς και εμφανή αλλαγή στρατιωτικού δόγματος.
Λόγω του χαμηλού κόστους παραγωγής τους, περίπου 20.000-50.000 δολάρια ανά μονάδα, του απλού και ανθεκτικού σχεδιασμού τους και της αποτελεσματικότητάς τους όταν χρησιμοποιούνται σε μεγάλα σμήνη, τα drones αυτά είναι ευρέως γνωστά ως «πύραυλοι κρουζ του φτωχού».
Αυτά τα χαμηλού κόστους drones μιας χρήσης δημιουργούν μια επώδυνη ασυμμετρία στο πεδίο της μάχης, καθώς η αντιμετώπισή τους συχνά απαιτεί την εκτόξευση αναχαιτιστών αξίας εκατομμυρίων δολαρίων.
Ο συνεχιζόμενος πόλεμος στην Ουκρανία έχει λειτουργήσει ως ένα ζωντανό εργαστήριο για τα ρωσικά όπλα, τα οποία έχουν αναπτυχθεί και βελτιωθεί ώστε να προσαρμόζονται στις πραγματικές συνθήκες της μάχης. Τα drones τύπου Geran βρίσκονται σε περίοπτη θέση μεταξύ αυτών.
Αρχικά προσαρμοσμένα από το ιρανικό Shahed-136, τα drones αυτά έχουν εξελιχθεί τα τελευταία τέσσερα χρόνια. Αυτό περιλαμβάνει την αντικατάσταση ιρανικών εξαρτημάτων με ρωσικά και κινεζικά, την προσθήκη καινοτομιών στον ηλεκτρονικό πόλεμο για την αντιμετώπιση απειλών στο πεδίο της μάχης, τον εξοπλισμό των drones με σοβιετικής εποχής πυραύλους και τη δημιουργία εκδόσεων του Geran-2 με κινητήρες τζετ, όπως τα Geran-3, Geran-4 και Geran-5.
Η έκθεση… φωτιά του CSIS
Νέα έκθεση του αμερικανικού think tank Center for Strategic and International Studies (CSIS) αναφέρει ότι η Ρωσία αντιμετωπίζει τον σχεδιασμό του ιρανικού Shahed ως μια πλατφόρμα που εξελίσσεται διαρκώς από τότε που την απέκτησε, τον Σεπτέμβριο του 2022, τροποποιώντας ταχύτατα την πλοήγηση, τις επικοινωνίες, τα φορτία, την πρόωση και τις τακτικές του, ανάλογα με τις ουκρανικές άμυνες.
«Η καθοριστική πρόκληση που θέτει το πρόγραμμα Geran της Ρωσίας είναι η ταχύτητα με την οποία η Ρωσία μπορεί να μαθαίνει και να προσαρμόζεται. Από τότε που απέκτησε τον αρχικό σχεδιασμό του Shahed, η Ρωσία αντιμετωπίζει το Geran ως μια πλατφόρμα που εξελίσσεται διαρκώς, τροποποιώντας γρήγορα την πλοήγηση, τις επικοινωνίες, τα φορτία, την πρόωση και τις τακτικές του, ως απάντηση στις μεταβαλλόμενες ουκρανικές άμυνες. Οι αυτοσχέδιες τροποποιήσεις δοκιμάζονται στη μάχη, οι επιτυχημένες λύσεις τυποποιούνται και εφαρμόζονται σε μεγαλύτερη κλίμακα, ενώ τα αποτυχημένα πειράματα εγκαταλείπονται γρήγορα», αναφέρει η έκθεση του CSIS. «Αυτό δημιουργεί έναν συνεχή κύκλο προσαρμογής, στον οποίο τα δεδομένα από το πεδίο της μάχης καθοδηγούν τις αποφάσεις για την παραγωγή με ρυθμό που μετριέται σε εβδομάδες και όχι σε χρόνια», προσθέτει.
Από τα Shahed στα Geran και στη συνέχεια
Τα drones αυτά χρησιμοποιήθηκαν για πρώτη φορά σε πολεμικές επιχειρήσεις από αντάρτες Houthis, που υποστηρίζονται από το Ιράν, εναντίον της Σαουδικής Αραβίας. Ωστόσο, κέρδισαν παγκόσμια προσοχή όταν η Ρωσία άρχισε να χρησιμοποιεί τις εκδόσεις Shahed-136 και Shahed-131 για να πλήττει κρίσιμες υποδομές στην Ουκρανία, τον Σεπτέμβριο του 2022.
Τα πρώτα συντρίμμια ρωσικού Geran που περισυνελέγησαν από την Ουκρανία έφεραν την ονομασία Geran-M και αποτελούνταν κατά κύριο λόγο από ιρανικά εξαρτήματα, σύμφωνα με την έκθεση. Ωστόσο, μόλις δύο μήνες αργότερα, η Ρωσία υπέγραψε συμφωνία ύψους 1,75 δισ. δολαρίων με το Ιράν, η οποία επέτρεπε την παραγωγή των drones στην Ειδική Οικονομική Ζώνη Alabuga της χώρας. Όταν ξεκίνησε η παραγωγή στις εγκαταστάσεις της Alabuga, η πρώτη παρτίδα Geran που κατασκευάστηκε ήταν σχεδόν πανομοιότυπη με την έκδοση «M» που προερχόταν από το Ιράν.
Εκτός από την Alabuga, η Ρωσία ξεκίνησε παράλληλη παραγωγή των drones το 2023 στο JSC Izhevsk Electromechanical Plant Kupol της Almaz-Antey, κατασκευάζοντας την έκδοση «K» (Garpiya), με μεγαλύτερη έμφαση στη μείωση της εξάρτησης από εισαγόμενα εξαρτήματα. Εκεί, το Geran-2 υπέστη αρκετές σχεδιαστικές αλλαγές, κυρίως με στόχο τη μείωση της εξάρτησης από εισαγόμενα εξαρτήματα.
Έκτοτε, η Ρωσία έχει προχωρήσει με συνέπεια στην εγχώρια παραγωγή των εξαρτημάτων.
«Ο ιρανικός κινητήρας Mado αντικαταστάθηκε από ένα από δύο κινεζικά αντίγραφα του ίδιου γερμανικού σχεδιασμού Limbach, ως μέτρο διαφοροποίησης της εφοδιαστικής αλυσίδας, ενώ ο ιρανικός δορυφορικός δέκτης Nasir αντικαταστάθηκε από τον ρωσικό Kometa-M4, ο οποίος ενσωματώθηκε σε μια μεγαλύτερη μονάδα πλοήγησης B-105 και μεταφέρθηκε στο εσωτερικό του αεροσκάφους.
Ο αρχικός ιρανικός ελεγκτής πτήσης, ο οποίος αποτελούνταν από οκτώ στρώσεις πλακετών κυκλωμάτων, αντικαταστάθηκε από τον ρωσικό B-101, έναν σχεδιασμό τεσσάρων στρώσεων με εξαρτήματα που είχαν εκτυπωθεί σε 3D και ενσωματωμένη μονάδα αδρανειακής μέτρησης.
Η πολεμική κεφαλή μετατράπηκε από την ιρανική διατρητική κεφαλή στη ρωσική BSF-50, έναν σχεδιασμό υψηλής εκρηκτικότητας και θραυσματοποίησης, ο οποίος περιβάλλεται από μπάλες βολφραμίου για την αύξηση των θραυσμάτων», αναφέρει αναλυτικά η έκθεση του CSIS.
Δεν είναι σαφές πώς συνδέονται οι δύο μονάδες παραγωγής και εάν συνεργάζονται ή ανταγωνίζονται. Ωστόσο, η έκθεση σημειώνει ότι τα drones που κατασκευάζονται στο Izhevsk έχουν συχνά καλύτερη ποιότητα κατασκευής, ενώ τα μοντέλα της Alabuga είναι συνήθως λιγότερο ανθεκτικά και διαθέτουν αυτοσχέδιες λύσεις για προβλήματα που εμφανίζονται στη μάχη.
Με την πάροδο του χρόνου, και τα δύο εργοστάσια παρήγαγαν μια ολοένα μεγαλύτερη γκάμα εκδόσεων, άλλοτε συγκλίνοντας στις ίδιες λύσεις και άλλοτε ακολουθώντας παράλληλους δρόμους.
Ανθεκτικότητα απέναντι στον ουκρανικό ηλεκτρονικό πόλεμο
«Η πιο ξεκάθαρη απεικόνιση του ταχύτατου κύκλου ανάπτυξης του Geran είναι η εξέλιξη των κεραιών δορυφορικής πλοήγησής του, ώστε να γίνεται ολοένα πιο ανθεκτικό στις μεθόδους ηλεκτρονικού πολέμου», αναφέρει η έκθεση του CSIS.
Όπως έχει αναφερθεί ευρέως, ο ουκρανικός ηλεκτρονικός πόλεμος έχει αποδειχθεί ιδιαίτερα αποτελεσματικός εναντίον των drones Geran, με αναφορές ότι οι παρεμβολές και η παραπλάνηση των σημάτων μπορούν να εξουδετερώσουν σχεδόν τα μισά από τα drones που εκτοξεύονται σε ορισμένες νυχτερινές επιθέσεις.
Η βασική τεχνική απάντηση της Ρωσίας σε αυτή την απειλή ήταν η σταδιακή αναβάθμιση των κεραιών ελεγχόμενου διαγράμματος λήψης, γνωστών ως CRPA. Αυτές οι κεραίες πολλαπλών στοιχείων επιτρέπουν στο drone να απορρίπτει παρεμβολές που προέρχονται από διαφορετικές κατευθύνσεις.
«Μονάδες όπως η Kometa-M, η εγχώρια ρωσική σειρά CRPA, χρησιμοποιούν πολλά στοιχεία κεραίας για να εξουδετερώνουν παρεμβολές από διαφορετικές κατευθύνσεις. Η ανθεκτικότητα στον ηλεκτρονικό πόλεμο αυξάνεται γραμμικά ανάλογα με τον αριθμό των στοιχείων: η τετραστοιχειακή Kometa-M4 μπορεί να αντισταθεί σε τρεις πηγές παρεμβολών, η οκταστοιχειακή Kometa-M8 σε επτά και ούτω καθεξής».
Οι γεωμετρίες των κεραιών εξελίχθηκαν από παράλληλες διατάξεις σε κυκλικές, διπλού δακτυλίου και διάταξης πλέγματος. Ο ρυθμός αυτών των αλλαγών ακολούθησε σχεδόν σε πραγματικό χρόνο τις βελτιώσεις της ουκρανικής παρεμβολής, καταδεικνύοντας πόσο γρήγορα ανταποκρίθηκαν και τα δύο ρωσικά εργοστάσια στην πίεση του πεδίου της μάχης.
Το Geran από fire-and-forget σε τηλεχειριζόμενο
«Η ουκρανική αεράμυνα δεν περιορίστηκε στις τακτικές ηλεκτρονικού πολέμου και οι προσπάθειες της Ρωσίας να αντιμετωπίσει αυτές τις άμυνες δεν σταμάτησαν στις CRPA. Ενώ ορισμένοι Ρώσοι μηχανικοί πειραματίζονταν με την αύξηση του αριθμού των κεραιών, άλλοι δοκίμαζαν νέους τρόπους επικοινωνίας με το drone κατά τη διάρκεια της πτήσης», σημειώνει το CSIS.
Αρχικά, τα drones Geran λειτουργούσαν αποκλειστικά ως πυρομαχικά τύπου fire-and-forget. Ακολουθούσαν προγραμματισμένες διαδρομές και δεν μπορούσαν να δεχθούν νέες εντολές κατά τη διάρκεια της πτήσης ούτε να μεταδώσουν πίσω πληροφορίες για όσα συνέβαιναν.
Ωστόσο, στα τέλη του 2023 άρχισαν να εμφανίζονται πειραματικά drones εξοπλισμένα με modem 4G και κάμερες, οι οποίες ήταν κολλημένες ή βιδωμένες πάνω στο αεροσκάφος. Αυτό επέτρεπε περιορισμένη τηλεμετρία και οπτική ανατροφοδότηση.
Εκείνη την περίοδο, Ουκρανοί αναλυτές εκτιμούσαν ότι η μονάδα προοριζόταν να μεταδίδει τη θέση του drone μέσω του ουκρανικού δικτύου κινητής τηλεφωνίας κατά τη διάρκεια της πτήσης. Εάν η μετάδοση σταματούσε πριν το drone φτάσει στον στόχο του, οι Ρώσοι χειριστές μπορούσαν να συμπεράνουν την παρουσία αντιαεροπορικών συστημάτων στην τελευταία τοποθεσία όπου είχε εκπέμψει το drone και να δώσουν εντολή στα επόμενα Geran να παρακάμψουν την περιοχή.
Μέχρι το 2025, τα περισσότερα drones Geran διέθεταν τυποποιημένες μονάδες τηλεμετρίας βασισμένες σε υπολογιστή Raspberry Pi και δύο κινεζικά modem κινητής τηλεφωνίας, εξοπλισμένα τόσο με ρωσικές όσο και με ουκρανικές SIM κάρτες.
Οι μονάδες αυτές μετακινήθηκαν τελικά από εξωτερικά προσαρτήματα στο εσωτερικό του αεροσκάφους, εξηγεί το CSIS. Ένα ακόμη άλμα σημειώθηκε το καλοκαίρι του 2025, με την εισαγωγή κινεζικών ασυρμάτων δικτύων mesh, σημειώνει η έκθεση. Αυτό επέτρεψε στους χειριστές να ελέγχουν τα drones σε πραγματικό χρόνο, να λαμβάνουν ζωντανή εικόνα και να αλλάζουν την πορεία τους κατά τη διάρκεια της αποστολής.
Μια ποικιλία καμερών συνδυάστηκε με modem και συνδέθηκε με τα Geran με διαφορετικούς τρόπους. Από φθηνές εμπορικές κάμερες ασφαλείας έως την προηγμένη Honpho TS130C-01, με δυνατότητα υπέρυθρης απεικόνισης μεγάλου μήκους κύματος, αποστασιόμετρο λέιζερ εμβέλειας δύο μιλίων και ενσωματωμένη υπολογιστική όραση, τα Geran μπορούσαν να μεταφέρουν διάφορα μοντέλα καμερών.
Ορισμένα drones έφεραν ακόμη και πυραύλους αέρος-αέρος για αυτοπροστασία απέναντι σε αναχαιτιστές.
Ως αποτέλεσμα, το Geran εξελίχθηκε από ένα απλό πυρομαχικό μίας κατεύθυνσης σε μια τηλεχειριζόμενη πλατφόρμα κρούσης, ικανή να παραμένει στην περιοχή, να παρατηρεί και να προσαρμόζεται κατά τη διάρκεια της πτήσης.
Αυξήθηκε το φορτίο των Geran και ανέλαβαν νέους ρόλους
Με την πάροδο του χρόνου, οι πολεμικές κεφαλές αυτών των drones μίας χρήσης έγιναν βαρύτερες και πιο διαφοροποιημένες.
Η αρχική ιρανική διατρητική κεφαλή αντικαταστάθηκε από ρωσικές κεφαλές θραυσματοποίησης, κοίλου γεμίσματος, θερμοβαρικές και συνδυασμένου αποτελέσματος. Ορισμένες μεταγενέστερες εκδόσεις έφεραν κεφαλές βάρους σχεδόν 200 λιβρών ή διπλές διαδοχικές γομώσεις.
Εκτός από την κύρια πολεμική κεφαλή, οι μηχανικοί άρχισαν να προσθέτουν και δευτερεύοντα πυρομαχικά.
Η έκθεση του CSIS αναφέρει: «Το 2025, η Ρωσία άρχισε να πειραματίζεται με βοηθητικά πυρομαχικά προσαρτημένα στο Geran, τα οποία μπορούσαν να απελευθερωθούν κατά τη διάρκεια της πτήσης. Ορισμένα, όπως οι αντιαρματικές νάρκες PTM-3 που μεταφέρονταν κάτω από τα φτερά, φαίνεται ότι προορίζονταν για την προσβολή δευτερευόντων στόχων καθ' οδόν προς τον τελικό προορισμό».
«Άλλα, όπως ο πύραυλος αέρος-αέρος R-60 που τοποθετήθηκε στην άτρακτο του drone ή ο φορητός αντιαεροπορικός πύραυλος Verba που μεταφερόταν επιπλέον της κύριας πολεμικής κεφαλής, χρησιμοποιήθηκαν για την αντιμετώπιση αντιαεροπορικών ελικοπτέρων και αναχαιτιστών», προσθέτει. Αυτά τα νέα φορτία προκάλεσαν γρήγορα περαιτέρω αυτοσχεδιασμούς. Μέσα σε τέσσερις μήνες από την πρώτη τοποθέτηση ενός R-60 σε Geran, drones άρχισαν να πετούν με πυραύλους-δολώματα, ώστε να περιπλέξουν ακόμη περισσότερο την εκτίμηση των ουκρανικών απειλών.
Σε ίσως την πιο ασυνήθιστη περίπτωση, τον Μάρτιο του 2026, εντοπίστηκε Geran που μετέφερε δύο drones πρώτου προσώπου, FPV, πάνω στην άτρακτό του, προκειμένου να τα απελευθερώσει κατά τη διάρκεια της πτήσης.
Σπάζοντας τα όρια της αρχικής ατράκτου
Για χρόνια, σχεδόν όλες οι τροποποιήσεις πραγματοποιούνταν μέσα στην αρχική άτρακτο δέλτα-πτέρυγας ιρανικού σχεδιασμού, γεγονός που επέτρεπε ταχύτατους παράλληλους πειραματισμούς.
Ωστόσο, κάποια στιγμή η σχεδίαση άρχισε να επιβάλλει περιορισμούς στις επιδόσεις, ιδιαίτερα όταν η Ρωσία επιδίωξε μεγαλύτερες ταχύτητες για να ξεπεράσει τους ουκρανικούς αναχαιτιστές. «Αυτός ο συμβιβασμός έγινε ιδιαίτερα εμφανής στις προσπάθειες της Ρωσίας να αυξήσει την ταχύτητα πτήσης του Geran. Όπως συνέβη και με πολλές από τις αλλαγές που περιγράφηκαν παραπάνω, η αναβάθμιση προκλήθηκε από την ολοένα αποτελεσματικότερη ουκρανική αντιαεροπορική άμυνα.
Ένα ταχύτερο Geran, με κινητήρα turbojet, θα μπορούσε να ξεπερνά τους αναχαιτιστές και να αφήνει μικρότερο χρονικό περιθώριο αντίδρασης στην ουκρανική άμυνα», υπογραμμίζει η έκθεση του CSIS.
Οι εκδόσεις με κινητήρα τζετ εμφανίστηκαν αρχικά ως ιρανικά Shahed-238, όπως είχε αναφέρει προηγουμένως το EurAsian Times, και ακολούθησαν τα ρωσικά Geran-3, εξοπλισμένα με κινεζικό turbojet ικανό να φτάνει έως και τα 300 μίλια την ώρα, δηλαδή περίπου διπλάσια ταχύτητα από τα μοντέλα με εμβολοφόρο κινητήρα.
Ωστόσο, η αρχική άτρακτος δεν διέθετε την απαιτούμενη δομική αντοχή για να διαχειριστεί τις σχετικές δυνάμεις G. «Για να συνεχίσει να καινοτομεί και να ξεπερνά τις ουκρανικές άμυνες, θα έπρεπε να επανασχεδιάσει την ιρανική άτρακτο. Για να αυξήσει την παραγωγή του νέου μοντέλου, θα έπρεπε να ανατρέψει τις γραμμές παραγωγής του. Αυτό ακριβώς έκανε. Το αποτέλεσμα ήταν τα Geran-4 και Geran-5», εξηγεί το CSIS στην έκθεσή του.
Τρία μοτίβα
Συμπερασματικά, το CSIS εντοπίζει τρία σαφή μοτίβα:
- Οι τροποποιήσεις ξεκινούν συνήθως ως χαμηλού κόστους πειράματα με εμπορικά διαθέσιμα εξαρτήματα. Οι επιτυχημένες λύσεις τυποποιούνται και περνούν σε μαζική παραγωγή, ενώ οι αποτυχημένες εγκαταλείπονται.
- Η εξέλιξη καθοδηγείται από την εμπειρία στο πεδίο της μάχης και όχι από επίσημες μακροπρόθεσμες απαιτήσεις.
- Ο κύκλος ανατροφοδότησης μεταξύ χειριστή και μηχανικού είναι εξαιρετικά σύντομος: τα drones περνούν από τη γραμμή παραγωγής στο πεδίο της μάχης μέσα σε περίπου μία εβδομάδα.
Αυτή η συνεχής ροή δεδομένων από το πεδίο της μάχης προς την πραγματική παραγωγή και παράδοση έχει καταστήσει τα drones πιο ισχυρά, μετατρέποντάς τα σε μια διαρκή απειλή για τους Ουκρανούς.
www.bankingnews.gr
Σχόλια αναγνωστών