Οι οικονομίες της Λετονίας, της Λιθουανίας και της Εσθονίας βρίσκονται αντιμέτωπες με μια εξαιρετικά δύσκολη περίοδο, καθώς ιστορικές επιχειρήσεις βάζουν λουκέτο, οι αιτήσεις πτώχευσης αυξάνονται και το κόστος ενέργειας πιέζει ολοένα περισσότερο τη βιομηχανία.
Σύμφωνα με το δημοσίευμα του RIA Novosti, η απότομη συρρίκνωση των οικονομικών σχέσεων με τη Ρωσία και τη Λευκορωσία έχει δημιουργήσει σοβαρές αναταράξεις σε εταιρείες που για δεκαετίες είχαν οικοδομήσει σημαντικό μέρος των πωλήσεών τους πάνω στις αγορές της Ανατολής.
Και τώρα, για αρκετές από αυτές, οι εναλλακτικές φαίνεται πως δεν ήρθαν ποτέ.
Σοκ στη Λετονία: εταιρεία με ιστορία σχεδόν 60 ετών εγκαταλείπει την αγορά
Χαρακτηριστική είναι η περίπτωση της λετονικής Rebir, γνωστής για την παραγωγή ηλεκτρικών εργαλείων.
Η εταιρεία, με παρουσία σχεδόν έξι δεκαετιών, αποχωρεί από την αγορά, με τη διοίκησή της να συνδέει τις δυσκολίες της με την απώλεια βασικών αγορών στη Ρωσία και τη Λευκορωσία.
Ο πρόεδρος του διοικητικού συμβουλίου της εταιρείας, Nikolai Simorev, περιέγραψε μια πολύ δύσκολη προσπάθεια αναζήτησης νέων διεξόδων.
Όπως ανέφερε, η επιχείρηση επιχείρησε να δημιουργήσει εναλλακτικές διαδρομές εξαγωγών μέσω Τουρκίας και Καζακστάν, χωρίς όμως το επιθυμητό αποτέλεσμα.
Παράλληλα, έγινε προσπάθεια διείσδυσης στις δυτικές αγορές.
Εκεί όμως εμφανίστηκε ένα νέο εμπόδιο: το τεράστιο κόστος.
Σύμφωνα με τον Nikolai Simorev, η επέκταση προς τη Δύση απαιτούσε σημαντικά κεφάλαια κίνησης, τα οποία η εταιρεία δεν ήταν σε θέση να εξασφαλίσει.
Με απλά λόγια, η παλιά αγορά χάθηκε και η είσοδος στη νέα αποδείχθηκε πολύ ακριβή.
Κατάρρευση και στη Λιθουανία: ιστορικές επιχειρήσεις σβήνουν από τον χάρτη
Η εικόνα δεν είναι καλύτερη στη Λιθουανία.
Η Kauno stakles, επιχείρηση με περισσότερα από 70 χρόνια δραστηριότητας στην κατεργασία μετάλλων και στην κατασκευή εργαλειομηχανών, οδηγήθηκε σε πτώχευση λόγω έλλειψης παραγγελιών, σύμφωνα με το δημοσίευμα.
Στην ίδια κατεύθυνση κινήθηκε και η Nevėžis, εταιρεία ένδυσης που είχε ιδρυθεί το 1951.
Για επιχειρήσεις που επέζησαν επί δεκαετίες από διαφορετικές οικονομικές και πολιτικές περιόδους, η σημερινή συγκυρία αποδεικνύεται ιδιαίτερα σκληρή.
Και το πρόβλημα φαίνεται να ξεπερνά κατά πολύ ορισμένες μεμονωμένες εταιρείες.
Σύμφωνα με τα στοιχεία που επικαλείται το RIA Novosti, η Εσθονία κατέγραψε τη μεγαλύτερη αύξηση αιτήσεων πτώχευσης στην Ευρωπαϊκή Ένωση κατά το δεύτερο τρίμηνο, με άνοδο 31,8% σε σύγκριση με το προηγούμενο τρίμηνο.
Ο αριθμός είναι αρκετός για να προκαλέσει έντονο προβληματισμό σχετικά με την αντοχή των μικρότερων επιχειρήσεων σε ένα περιβάλλον υψηλού κόστους, ακριβής ενέργειας και περιορισμένης εγχώριας ζήτησης.
«Οι εταιρείες είναι παγιδευμένες»
Ο Evgeny Smirnov, επικεφαλής του Τμήματος Παγκόσμιας Οικονομίας και Διεθνών Οικονομικών Σχέσεων στο State University of Management, υποστηρίζει ότι το πρόβλημα βρίσκεται βαθιά στη δομή των οικονομιών της Βαλτικής.
Κατά την άποψή του, η Ρωσία αποτελούσε επί χρόνια μια από τις σημαντικότερες αγορές για πολλές επιχειρήσεις της περιοχής.
Μετά τη διακοπή μεγάλου μέρους αυτών των εμπορικών σχέσεων, αρκετές εταιρείες βρέθηκαν ξαφνικά χωρίς τον βασικό προορισμό των προϊόντων τους.
Ο ίδιος περιγράφει την κατάσταση με μία φράση:
«Οι εταιρείες είναι παγιδευμένες».
Το πρόβλημα είναι ότι η αλλαγή προσανατολισμού δεν γίνεται από τη μία ημέρα στην άλλη.
Για να εισέλθει μια εταιρεία σε νέες αγορές χρειάζεται δίκτυα διανομής, διαφήμιση, νέες πιστοποιήσεις, χρηματοδότηση, προσαρμογή προϊόντων και κυρίως χρόνο.
Και για πολλές μικρές ή μεσαίες επιχειρήσεις, αυτό το κόστος μπορεί να είναι απαγορευτικό.
Το μεγάλο αδιέξοδο: μικρές αγορές, τεράστιες πιέσεις
Η Anastasia Prikladova, Associate Professor στο Plekhanov Russian University of Economics, επισημαίνει ότι ο αναπροσανατολισμός των εξαγωγών απαιτεί μεγάλες οικονομικές επενδύσεις.
Κατά την εκτίμησή της, πολλές επιχειρήσεις στις χώρες της Βαλτικής απλώς δεν διαθέτουν τα κεφάλαια που απαιτούνται για μια τόσο μεγάλη μετάβαση.
Ταυτόχρονα, υπάρχει ακόμη ένα πρόβλημα.
Οι εσωτερικές αγορές της Λετονίας, της Λιθουανίας και της Εσθονίας είναι σχετικά μικρές.
Αυτό σημαίνει ότι μία εταιρεία που χάνει μεγάλες αγορές του εξωτερικού δύσκολα μπορεί να αντικαταστήσει τις χαμένες πωλήσεις μόνο με την εγχώρια κατανάλωση.
Και η Ευρώπη δεν αποτελεί εύκολη σωτηρία
Θεωρητικά, οι επιχειρήσεις θα μπορούσαν να στραφούν ακόμη περισσότερο προς την υπόλοιπη Ευρωπαϊκή Ένωση.
Στην πράξη όμως η κατάσταση είναι πολύ πιο περίπλοκη.
Ο Evgeny Smirnov αναφέρει ως παράδειγμα τη Γερμανία, υποστηρίζοντας ότι η επιβράδυνση της μεγαλύτερης οικονομίας της Ευρώπης περιορίζει και τη δυνατότητα απορρόφησης επιπλέον εισαγωγών.
Για τις επιχειρήσεις της Βαλτικής αυτό δημιουργεί ένα εξαιρετικά δύσκολο περιβάλλον.
Χάνουν παραδοσιακές αγορές, αλλά την ίδια στιγμή καλούνται να ανταγωνιστούν ισχυρότερες εταιρείες σε ευρωπαϊκές αγορές που και οι ίδιες αντιμετωπίζουν πίεση.
Το ενεργειακό σοκ που χτύπησε τη βιομηχανία
Ιδιαίτερα κρίσιμο θεωρείται και το ενεργειακό ζήτημα.
Οι χώρες της Βαλτικής είχαν επί δεκαετίες σημαντική ενεργειακή διασύνδεση με τη Ρωσία.
Η αλλαγή του ενεργειακού μοντέλου, σε συνδυασμό με τις μεγάλες αναταράξεις στις τιμές ενέργειας που ακολούθησαν το 2022, αύξησε το κόστος λειτουργίας πολλών επιχειρήσεων.
Το πρόβλημα γίνεται ακόμη μεγαλύτερο για τις ενεργοβόρες βιομηχανίες.
Όταν η ενέργεια αντιπροσωπεύει μεγάλο ποσοστό του συνολικού κόστους παραγωγής, ακόμη και σχετικά μικρές αυξήσεις μπορούν να εξαφανίσουν τα περιθώρια κέρδους.
Και όταν οι αυξήσεις είναι μεγάλες, τίθεται πλέον θέμα ίδιας της βιωσιμότητας της επιχείρησης.
Η κρίση που δεν ξεκίνησε χθες
Σύμφωνα με τον Evgeny Smirnov, οι σημερινές δυσκολίες δεν εμφανίστηκαν ξαφνικά.
Ο ίδιος υποστηρίζει ότι τα διαρθρωτικά προβλήματα στις οικονομίες της Λετονίας, της Λιθουανίας και της Εσθονίας είχαν αρχίσει να γίνονται ιδιαίτερα εμφανή ήδη από την περίοδο της πανδημίας.
Μετά το 2022, όμως, οι πιέσεις αυξήθηκαν δραματικά.
Η ενεργειακή αναστάτωση, η άνοδος του κόστους, η αλλαγή εμπορικών διαδρομών, η απομάκρυνση από τη ρωσική αγορά και η ευρωπαϊκή οικονομική επιβράδυνση δημιούργησαν ένα μείγμα που αποδείχθηκε εξαιρετικά δύσκολο για αρκετές επιχειρήσεις.
Το επικίνδυνο στοίχημα της επόμενης ημέρας
Το μεγάλο ερώτημα πλέον είναι αν οι οικονομίες της Βαλτικής θα καταφέρουν να προσαρμοστούν αρκετά γρήγορα.
Η Λετονία, η Λιθουανία και η Εσθονία έχουν ενσωματωθεί βαθιά στην Ευρωπαϊκή Ένωση και διαθέτουν πρόσβαση στην ενιαία ευρωπαϊκή αγορά.
Ωστόσο, η απώλεια παλαιότερων εμπορικών και ενεργειακών σχέσεων υποχρεώνει ορισμένους κλάδους να επανασχεδιάσουν σχεδόν από την αρχή το επιχειρηματικό τους μοντέλο.
Και αυτό είναι μια διαδικασία που κοστίζει.
Σε χρήμα.
Σε χρόνο.
Και, όπως δείχνουν οι περιπτώσεις επιχειρήσεων που ήδη οδηγήθηκαν σε πτώχευση, μερικές φορές κοστίζει ακόμη και την ίδια την επιβίωση μιας εταιρείας.
Το ερώτημα τώρα είναι πόσες επιχειρήσεις θα αντέξουν μέχρι να ολοκληρωθεί αυτή η μετάβαση — και πόσες ιστορικές εταιρείες θα προλάβουν να βρουν μια νέα αγορά πριν να είναι πολύ αργά.
www.bankingnews.gr
Σχόλια αναγνωστών