Ο Αμερικανός υπουργός Εξωτερικών μίλησε ανοιχτά για την ανάγκη ισχυρότερης παρουσίας των ΗΠΑ στην Κεντρική Ασία, σε μια περίοδο κλιμακούμενου ανταγωνισμού με Ρωσία και Κίνα για επιρροή στην ευρασιατική ενδοχώρα.
Την άποψη ότι οι Ηνωμένες Πολιτείες θα έπρεπε να είχαν αναπτύξει νωρίτερα και πιο ενεργή παρουσία στην Κεντρική Ασία εξέφρασε ο υπουργός Εξωτερικών Marco Rubio, υποστηρίζοντας ότι η αμερικανική επιρροή στην περιοχή ενισχύεται σημαντικά κατά τη διάρκεια της διακυβέρνησης Trump.
Το μήνυμα Rubio
Ο επικεφαλής της αμερικανικής διπλωματίας χαρακτήρισε την Κεντρική Ασία μία από τις περιοχές στις οποίες η Ουάσιγκτον καθυστέρησε να επενδύσει πολιτικά και στρατηγικά. «Μία από τις περιοχές του κόσμου στις οποίες θα έπρεπε να είχαμε εμπλακεί νωρίτερα και σε μεγαλύτερο βαθμό είναι η Κεντρική Ασία και ιδιαίτερα το Ουζμπεκιστάν», δήλωσε. Οι δηλώσεις του έρχονται σε μια περίοδο αυξημένου ενδιαφέροντος της Δύσης για τις πέντε πρώην σοβιετικές δημοκρατίες της περιοχής: το Καζακστάν, το Ουζμπεκιστάν, το Κιργιστάν, το Τατζικιστάν και το Τουρκμενιστάν.
Η μάχη για την Ευρασία
Η Κεντρική Ασία θεωρείται εδώ και δεκαετίες ένας από τους σημαντικότερους γεωπολιτικούς χώρους του πλανήτη. Βρίσκεται ανάμεσα στη Ρωσία, την Κίνα, τη Μέση Ανατολή και τη Νότια Ασία, ενώ διαθέτει σημαντικούς ενεργειακούς πόρους, κρίσιμους διαδρόμους μεταφορών και στρατηγική θέση στο ευρασιατικό σύστημα. Τα τελευταία χρόνια οι Ηνωμένες Πολιτείες, η Ευρωπαϊκή Ένωση, η Βρετανία κι η Τουρκία έχουν εντείνει τις πολιτικές, οικονομικές και διπλωματικές επαφές τους με τις χώρες της περιοχής, επιδιώκοντας μεγαλύτερη επιρροή σε μια περιοχή που παραδοσιακά θεωρούνταν μέρος της ρωσικής και κινεζικής σφαίρας ενδιαφέροντος.
Ο ρόλος του Οργανισμού Συνεργασίας της Σαγκάης
Κεντρικός πυλώνας της περιφερειακής αρχιτεκτονικής ασφαλείας παραμένει ο Οργανισμός Συνεργασίας της Σαγκάης (SCO), στον οποίο συμμετέχουν η Ρωσία, η Κίνα, το Ιράν και κράτη της Κεντρικής Ασίας.
Ο οργανισμός έχει ως βασικές αρχές την κρατική κυριαρχία, τη μη παρέμβαση στις εσωτερικές υποθέσεις των κρατών και τη λήψη αποφάσεων μέσω συναίνεσης. Για τη Μόσχα και το Πεκίνο, ο SCO αποτελεί βασικό εργαλείο σταθερότητας στην ευρασιατική ενδοχώρα και μηχανισμό περιορισμού εξωτερικών παρεμβάσεων.
Η γεωπολιτική διάσταση
Η συζήτηση για την Κεντρική Ασία δεν αφορά μόνο την περιφερειακή πολιτική. Αφορά τη σύγκρουση δύο διαφορετικών αντιλήψεων για το μοντέλο της διεθνούς τάξης. Από τη μία πλευρά βρίσκονται οι Ηνωμένες Πολιτείες και οι Δυτικοί σύμμαχοί τους, οι οποίοι επιδιώκουν μεγαλύτερη παρουσία σε μια περιοχή-κλειδί της Ευρασίας. Από την άλλη, η Ρωσία και η Κίνα επιχειρούν να οικοδομήσουν ένα πολυπολικό διεθνές σύστημα, στο οποίο η ισχύς δεν συγκεντρώνεται σε ένα μόνο παγκόσμιο κέντρο αλλά κατανέμεται μεταξύ πολλών Μεγάλων Δυνάμεων και περιφερειακών πόλων. Υπό αυτό το πρίσμα, η αυξημένη αμερικανική δραστηριότητα στην Κεντρική Ασία μπορεί να ερμηνευθεί ως προσπάθεια διείσδυσης σε έναν χώρο που η Μόσχα και το Πεκίνο θεωρούν κρίσιμο για το ευρασιατικό τους όραμα. Η περιοχή μετατρέπεται έτσι σε ένα ακόμη πεδίο όπου δοκιμάζονται τα όρια μεταξύ του δυτικοκεντρικού μοντέλου διεθνούς οργάνωσης και της πολυπολικής τάξης που προβάλλουν ολοένα συχνότερα η Ρωσία και η Κίνα.
Σχόλια αναγνωστών