Η Σαουδική Αραβία, η Τουρκία και το Πακιστάν υπέγραψαν στις 7 Αυγούστου την Κοινή Συμφωνία Άμυνας της Μέκκας, η οποία προβλέπει ότι επίθεση εναντίον μίας από τις τρεις χώρες θεωρείται επίθεση εναντίον όλων
(upd6) Χαοτική παραμένει η κατάσταση στον Περσικό κόλπο και στην ευρύτερη κατάσταση της Μέσης Ανατολής, κάτι άλλωστε που αντανακλάται και στις παγκόσμιες τιμές του πετρελαίου που κινούνται άνω των 105 δολαρίων το βαρέλι.
Η αβεβαιότητα που επικρατεί γύρω από το Στενό του Hormuz, με τις τελευταίες πληροφορίες για «παράθυρο» ενός deal μεταξύ ΗΠΑ και Ιράν να μην πείθουν ιδιαίτερα τους αναλυτές, αλλά και οι τελευταίες στρατιωτικές εξελίξεις στην Υεμένη με τους Houthis, οι οποίοι ελέγχουν πλήρως το έτερο κρίσιμο πέρασμα του Bab al Mandab στην Ερυθρά Θάλασσα, έχουν σημάνει παγκόσμιο συναγερμό.
Είναι ενδεικτικό ότι στη Σαουδική Αραβία συνέρχονται εκτάκτως στρατιωτικοί αξιωματούχοι από την Τουρκία και το Πακιστάν προκειμένου στο πλαίσιο του συμφώνου κοινής άμυνας, να εξετάσουν τις πιθανές απαντήσεις απέναντι στις επιθέσεις των Houthis σε σαουδαραβικές ενεργειακές υποδομές και εγκαταστάσεις…
Η Μέση Ανατολή βρίσκεται ένα βήμα πριν από μια νέα, γενικευμένη κρίση, με τα Στενά του Hormuz και το Bab el-Mandab να έχουν μετατραπεί σε δύο άκρως επικίνδυνους γεωπολιτικούς κόμβους που απειλούν να συμπαρασύρουν στην… άβυσσο ενέργεια, ναυτιλία, εμπόριο και παγκόσμια οικονομία.
Θέλουμε συμφωνία
Ο Ιρανός πρόεδρος Masoud Pezeshkian δήλωσε την Πέμπτη ότι η κυβέρνησή του είναι πρόθυμη να συνάψει συμφωνία με τις ΗΠΑ για τον τερματισμό του πολέμου πριν οι Αμερικανοί προσέλθουν στις κάλπες τον Νοέμβριο.
«Δεν θέλουμε να φτάσουμε μέχρι τις ενδιάμεσες εκλογές», δήλωσε ο Pezeshkian σε σύντομη συνάντηση με το NBC News και άλλα μέσα ενημέρωσης, στο περιθώριο της Γενικής Συνέλευσης του ΟΗΕ.
«Θα θέλαμε οι Αμερικανοί να επιστρέψουν στο μνημόνιο κατανόησης πριν από τις ενδιάμεσες εκλογές», πρόσθεσε ο Pezeshkian, αναφερόμενος στο MOU μεταξύ των ΗΠΑ και του Ιράν, το οποίο προέβλεπε προσωρινή κατάπαυση του πυρός.
Η συμφωνία, που είχε υπογραφεί τον Ιούνιο, τελικά κατέρρευσε.
Trump: Περιμένουν τις εκλογές, θα έχουμε συμφωνία
Οι δηλώσεις του Pezeshkian έγιναν δύο ημέρες αφότου ο πρόεδρος Donald Trump, σε ομιλία του προς παγκόσμιους ηγέτες στον ΟΗΕ, είπε ότι πιστεύει πως το ιρανικό καθεστώς δεν θα συμφωνήσει σε διευθέτηση της σύγκρουσης παρά μόνο μετά τις φθινοπωρινές εκλογές.
«Πιστεύω ότι θα κάνουμε συμφωνία αμέσως μετά τις εκλογές, γιατί δεν έχει νόημα να μην το κάνουν», δήλωσε ο Trump.
«Περιμένουν να δουν πώς θα τα πάω στις ενδιάμεσες εκλογές».
Οι δημοσκοπήσεις δείχνουν ότι οι Δημοκρατικοί έχουν πλεονέκτημα ενόψει των εκλογικών αναμετρήσεων του Νοεμβρίου.
Η πιο πρόσφατη δημοσκόπηση του NBC News Decision Desk έδειξε ότι το 31% των ερωτηθέντων εγκρίνει τον τρόπο με τον οποίο ο Trump χειρίζεται τον πόλεμο με το Ιράν, ενώ το 69% τον αποδοκιμάζει.
Το σχέδιο για άνοιγμα του Hormuz
Ο Ιρανός υπουργός Εξωτερικών Abbas Araghchi δήλωσε σε ομάδα δημοσιογράφων, σε ξεχωριστή ενημέρωση στη Νέα Υόρκη την Πέμπτη, ότι κατά τις συνομιλίες αυτής της εβδομάδας παρουσιάστηκε μέσω διαμεσολαβητών στους Αμερικανούς αξιωματούχους ένα σχέδιο που θα μπορούσε να οδηγήσει στο άνοιγμα των Στενών του Hormuz και στην επανέναρξη των συνομιλιών έπειτα από επτά ημέρες.
Ο Araghchi είπε ότι το σχέδιο μπορεί να τεθεί σε εφαρμογή μόλις συμφωνήσουν οι ΗΠΑ και υποστήριξε ότι δεν υπερβαίνει όσα προβλέπονταν στη συμφωνία που είχε υπογράψει ο Trump τον Ιούνιο, η οποία αναφέρεται συνήθως ως μνημόνιο κατανόησης.
«Έχουμε παρουσιάσει στις Ηνωμένες Πολιτείες, μέσω των διαμεσολαβητών, ένα σχέδιο βάσει του οποίου, εφόσον εκπληρωθούν ορισμένες προϋποθέσεις, τα Στενά του Hormuz θα ανοίξουν στο τέλος επτά ημερών και οι συνομιλίες θα επαναληφθούν», είπε ο Araghchi.
Οι όροι
«Οι όροι που ζητήσαμε από τις ΗΠΑ να εκπληρώσουν δεν είναι κάτι νέο, ούτε κάτι περισσότερο από όσα περιλαμβάνονταν ήδη στη συμφωνία της Ισλαμαμπάντ, την οποία υπέγραψε ο πρόεδρος των ΗΠΑ».
Ο Araghchi επισήμανε ότι μία από τις προϋποθέσεις του σχεδίου είναι οι ΗΠΑ να αποδεχθούν μια θαλάσσια οδό διέλευσης από τα Στενά του Hormuz, για την οποία έχουν συμφωνήσει το Ιράν και το Ομάν.
Ο Λευκός Οίκος δεν απάντησε άμεσα σε αίτημα για σχόλιο.
O Ιρανός ΥΠΕΞ δεν εξήγησε τι ακριβώς θα έπρεπε να κάνει η Ουάσινγκτον πριν αρχίσει η επταήμερη προθεσμία, με ποιον τρόπο οι δύο πλευρές θα επαλήθευαν την εφαρμογή αυτών των βημάτων ή ποιοι κανόνες θα ίσχυαν για τη ναυσιπλοΐα μετά την επαναλειτουργία των στενών
Cyrus Schayegh (αναλυτής): Τίποτα δεν έχει αλλάξει πραγματικά
Η νέα πρόταση του Ιράν για τα Στενά του Hormuz υποδηλώνει ότι οι διπλωματικές προσπάθειες μεταξύ των ΗΠΑ και του Ιράν δεν σημειώνουν ουσιαστική πρόοδο, υποστηρίζει ο Cyrus Schayegh, καθηγητής διεθνούς ιστορίας και πολιτικής στο Geneva Graduate Institute.
«Νομίζω ότι πρόκειται μόνο για μια πολύ μικρή ένδειξη, επειδή ουσιαστικά τίποτα δεν έχει πραγματικά αλλάξει», δήλωσε ο Schayegh στο Al Jazeera.
Όπως λέει, το Ιράν, από την πλευρά του, «εξακολουθεί να επιμένει ότι θέλει να διατηρήσει την πρόσθετη ισχύ που απέκτησε κατά τη διάρκεια του πολέμου και ότι το μνημόνιο του Ιουνίου εξακολουθεί ουσιαστικά να αποτελεί κεντρικό στοιχείο του οδικού χάρτη για την πορεία προς τα εμπρός».
Όσον αφορά τις ΗΠΑ, αυτές «εξακολουθούν ουσιαστικά να αρνούνται να αποδεχθούν αυτή τη συζήτηση περί οδικού χάρτη».
Η πρόταση αυτή, σύμφωνα με την οποία τα Στενά του Hormuz θα ανοίξουν ξανά σε επτά ημέρες, πριν - κατά πάσα πιθανότητα - επιστραφούν ιρανικά περιουσιακά στοιχεία ή αρθούν οι κυρώσεις, δείχνει ότι οι Ιρανοί ήταν διατεθειμένοι να κάνουν μια μικρή παραχώρηση.
Ωστόσο, παραμένει ασαφές αν αυτό θα είναι αρκετό για τους Αμερικανούς.
Τα κράτη του Κόλπου διαδραματίζουν καθοριστικό ρόλο στο να φέρουν τις δύο πλευρές πιο κοντά, δήλωσε ο Schayegh, αν και θα χρειαστεί να «εδραιώσουν τη θέση τους» απέναντι και στις δύο χώρες.
Ωστόσο, «πέρα από αυτό, δεν πιστεύω ότι θα δούμε κάποια εξέλιξη σύντομα, και σίγουρα όχι πριν από τις ενδιάμεσες εκλογές στις Ηνωμένες Πολιτείες», κατέληξε ο Schayegh.
Συναγερμός στη Σαουδική Αραβία – Έκτακτη σύσκεψη με Τουρκία, Πακιστάν
Η Σαουδική Αραβία, η Τουρκία και το Πακιστάν ανακοίνωσαν ότι σχεδιάζουν επείγουσα συνάντηση των αρχηγών των ενόπλων δυνάμεών τους, προκειμένου να συζητήσουν τρόπους στήριξης του βασιλείου στο πλαίσιο της Κοινής Συμφωνίας Άμυνας της Μέκκας.
Η ανακοίνωση ακολούθησε συνάντηση που πραγματοποιήθηκε την Πέμπτη στη Νέα Υόρκη μεταξύ του υπουργού Εξωτερικών της Σαουδικής Αραβίας, πρίγκηπα Faisal bin Farhan Al Saud, του αναπληρωτή πρωθυπουργού και υπουργού Εξωτερικών του Πακιστάν, Ishaq Dar, και του υπουργού Εξωτερικών της Τουρκίας, Hakan Fidan, σύμφωνα με το Σαουδαραβικό Πρακτορείο Ειδήσεων.
Η ανακοίνωση δεν διευκρίνισε πότε ακριβώς θα συναντηθούν οι στρατιωτικοί αρχηγοί ούτε τι είδους υποστήριξη θα μπορούσε να εξεταστεί.
Ωστόσο, είναι γνωστό ότι η συνάντηση είναι προγραμματισμένη για σήμερα Παρασκευή 25/9.
Τι προβλέπει η κοινή συμφωνία άμυνας
Η Σαουδική Αραβία, η Τουρκία και το Πακιστάν υπέγραψαν στις 7 Αυγούστου την Κοινή Συμφωνία Άμυνας της Μέκκας, με στόχο την ενίσχυση της συλλογικής αποτροπής και τη διεύρυνση της αμυντικής συνεργασίας.
Η συμφωνία προβλέπει ότι επίθεση εναντίον μίας από τις τρεις χώρες θεωρείται επίθεση εναντίον όλων.
Έκτοτε, οι τρεις χώρες έχουν αρχίσει να δημιουργούν μηχανισμούς στο πλαίσιο της συμφωνίας.
Οι υπουργοί Εξωτερικών και Άμυνας και οι στρατιωτικοί αρχηγοί τους συναντήθηκαν στην Κωνσταντινούπολη στις 31 Αυγούστου για την πρώτη συνεδρίαση της Στρατηγικής Πολιτικής και Αμυντικής Επιτροπής, όπου συμφώνησαν να δημιουργηθεί γραμματεία στη Σαουδική Αραβία και να εμβαθύνουν τη στρατιωτική συνεργασία.
Η συνάντηση των υπουργών Εξωτερικών την Πέμπτη καταδίκασε επίσης τις επιθέσεις που είχαν ως στόχο τη Μέκκα, καθώς και πολιτικές και οικονομικές εγκαταστάσεις στη Σαουδική Αραβία, και επιβεβαίωσε το δικαίωμα του βασιλείου να αμυνθεί βάσει του Άρθρου 51 του Καταστατικού Χάρτη του ΟΗΕ.
Νέο κύμα επιθέσεων
Οι διπλωματικές κινήσεις σημειώθηκαν ενώ η Σαουδική Αραβία ανέφερε νέο κύμα επιθέσεων από την Υεμένη.
Η Σαουδική Αραβία ανακοίνωσε ότι η αεράμυνά της κατέρριψε την Πέμπτη έξι βαλλιστικούς πυραύλους που είχαν εκτοξευθεί προς την Taif και τη Yanbu.
Ο στρατηγός Turki al-Malki, εκπρόσωπος του συνασπισμού, δήλωσε ότι οποιαδήποτε περαιτέρω κλιμάκωση από τους Houthis θα «αντιμετωπιστεί με αποφασιστικότητα».
Οι αρχές Πολιτικής Άμυνας της Σαουδικής Αραβίας είχαν εκδώσει προειδοποιήσεις σε αρκετές περιοχές, πριν ανακοινώσουν αργότερα ότι ο κίνδυνος είχε παρέλθει.
Ευαίσθητος στόχος
Οι Houthis, από την πλευρά τους, υποστήριξαν ότι εξαπέλυσαν επιθέσεις με πυραύλους και μη επανδρωμένα αεροσκάφη εναντίον «ευαίσθητου στόχου» στο Ριάντ και εγκαταστάσεων της Saudi Aramco στη Yanbu.
Η Γαλλία προσφέρθηκε επίσης να παράσχει αμυντική υποστήριξη στη Σαουδική Αραβία.
Ο πρόεδρος Emmanuel Macron δήλωσε ότι το Παρίσι θα στείλει στρατιωτικά μέσα για να βοηθήσει στην προστασία της Yanbu.
«Θα στείλουμε στρατιωτικά μέσα, δηλαδή στρατιώτες, ραντάρ και αμυντικά συστήματα, για την προστασία αυτής της εγκατάστασης», δήλωσε ο Macron σε συνέντευξή του στο TF1 την Πέμπτη.
Αυξάνονται οι απώλειες
Οι διασυνοριακές επιθέσεις συνέπεσαν με ορισμένες από τις σφοδρότερες μάχες που έχουν σημειωθεί στο εσωτερικό της Υεμένης από τότε που οι εχθροπραξίες κλιμακώθηκαν εκ νέου.
Οι μάχες σε πολλά μέτωπα της Υεμένης στοίχισαν τη ζωή σε τουλάχιστον 150 μαχητές των Houthis και μέλη δυνάμεων που πρόσκεινται στην κυβέρνηση κατά το 24ωρο έως την Παρασκευή, σύμφωνα με απολογισμό του πρακτορείου ειδήσεων AFP.
Ο απολογισμός του AFP περιλάμβανε 98 μαχητές από την κυβερνητική πλευρά και 52 από τους Houthis, ενώ αναφέρθηκαν συγκρούσεις γύρω από τα όρη Kahboub και σε περιοχές μεταξύ Lahj και Taiz, που δεσπόζουν πάνω από το στενό Bab al-Mandab.
Τεράστιος οικονομικός κίνδυνος
Οι Houthis έχουν επίσης επεκτείνει την παρουσία τους κατά μήκος της ακτής της Ερυθράς Θάλασσας στην Υεμένη, καταλαμβάνοντας μεταξύ άλλων το λιμάνι της Mocha και στρατηγικής σημασίας νησιά.
Τα εδαφικά αυτά κέρδη έχουν ενισχύσει τη θέση της οργάνωσης γύρω από το Bab al-Mandab, έναν από τους πιο πολυσύχναστους θαλάσσιους διαδρόμους του κόσμου.
Σύμφωνα με το AP, περίπου το 12% του παγκόσμιου εμπορίου διέρχεται συνήθως από αυτή την υδάτινη οδό.
Η διεθνώς αναγνωρισμένη κυβέρνηση της Υεμένης έχει ζητήσει μεγαλύτερη διεθνή εμπλοκή, προειδοποιώντας στη Γενική Συνέλευση του ΟΗΕ ότι ο έλεγχος των Houthis γύρω από το στενό ενέχει ευρύτερο οικονομικό κίνδυνο.
Ο αντιπρόεδρος Abdullah Abdulkader Al Alimi-Bawzer κατηγόρησε τους Houthis ότι χρησιμοποιούν την ελευθερία της ναυσιπλοΐας ως μοχλό πίεσης, λέγοντας ότι οι ενέργειές τους «κρατούν όμηρο ολόκληρη την παγκόσμια οικονομία».
Εκτοπισμός πληθυσμού
Οι συγκρούσεις έχουν αναγκάσει περισσότερους από 230.000 ανθρώπους να εγκαταλείψουν τα σπίτια τους από τις αρχές Σεπτεμβρίου, σύμφωνα με την Ύπατη Αρμοστεία του ΟΗΕ για τους Πρόσφυγες, καθώς οι μάχες εξαπλώνονται σε πολλαπλά μέτωπα.
Η υπηρεσία ανέφερε ότι ο τελευταίος αυτός εκτοπισμός προστίθεται στους περίπου 5,2 εκατομμύρια ανθρώπους που ήταν ήδη εσωτερικά εκτοπισμένοι στην Υεμένη.
Η Ύπατη Αρμοστεία του ΟΗΕ για τους Πρόσφυγες ανέφερε ότι οικογένειες έχουν εκτοπιστεί σε πολλές επαρχίες, μεταξύ των οποίων οι Hodeidah, Taiz, Lahj, Aden, Abyan, Marib, al-Dhalea και Shabwah, με πολλούς ανθρώπους να εγκαταλείπουν τις εστίες τους εσπευσμένα και έχοντας μαζί τους ελάχιστα υπάρχοντα.
Στέγαση, τρόφιμα, καθαρό νερό, υγειονομική περίθαλψη και υπηρεσίες προστασίας συγκαταλέγονται στις πιο επείγουσες ανάγκες, ενώ τόσο οι κοινότητες υποδοχής όσο και οι χώροι φιλοξενίας εκτοπισμένων υφίστανται ολοένα μεγαλύτερη πίεση.
Ελέγχουν 5.400 τετραγωνικά χιλιόμετρα
Οι εξελίξεις στο πεδίο κατά τις τελευταίες εβδομάδες κατά μήκος της δυτικής ακτής της Υεμένης και η εδραίωση του στρατιωτικού ελέγχου των Houthis σε μια έκταση άνω των 5.400 τετραγωνικών χιλιομέτρων στις επαρχίες Taiz και Hodeidah καταδεικνύουν μια θεμελιώδη ποιοτική μεταβολή στη φύση της σύγκρουσης και τη μετάβασή της από έναν τοπικό ασύμμετρο πόλεμο σε καθοριστικό παράγοντα της περιφερειακής ισορροπίας ισχύος.
Η διαδοχική κατάληψη κομβικών στρατηγικών σημείων, όπως το λιμάνι και το αεροδρόμιο του Mocha, η παράκτια περιοχή Dhubab, τα στρατηγικά νησιά Mayyun (Perim) και Hanish και, κυρίως, τα δεσπόζοντα υψώματα Kahbub, έχουν δημιουργήσει μια νέα αμυντική γεωγραφία στη νότια είσοδο της Ερυθράς Θάλασσας.
Αυτό το τοπογραφικό πλεονέκτημα, ιδίως η εγκατάσταση στα υψώματα Kahbub, που επιτρέπει παρατήρηση και άμεση καθοδήγηση πυρών πάνω στις χερσαίες οδούς επικοινωνίας και στους διαύλους ναυσιπλοΐας του Bab al-Mandab, σε συνδυασμό με την ταχεία κατασκευή μηχανικών οχυρώσεων και πολυεπίπεδων αμυντικών γραμμών βόρεια του al-Aradi, έχει στην πράξη στερήσει από τον κυβερνητικό συνασπισμό της Υεμένης κάθε δυνατότητα ανάκτησης των θέσεων από ξηράς.
Με αυτόν τον τρόπο, οι Houthis έχοντας θέσει υπό τον έλεγχό τους βασικές παράκτιες υποδομές αξίας εκατοντάδων εκατομμυρίων δολαρίων και έχοντας αποκτήσει πλήρη έλεγχο της εισόδου στο στενό, όχι μόνο έχουν μεταβάλει υπέρ τους την ισορροπία στο πεδίο της Υεμένης, αλλά έχουν επίσης εδραιώσει υπό την άμεση κυριαρχία τους τα μέσα επιτήρησης και φυσικής άρνησης πρόσβασης σε έναν από τους πιο ευαίσθητους θαλάσσιους διαύλους του κόσμου.
Σοκ στην παγκόσμια οικονομία
Από την οπτική της γεωοικονομίας της ενέργειας, αυτή η εδαφική μεταβολή έχει επανακαθορίσει τη δομή ευπάθειας της παγκόσμιας ροής υδρογονανθράκων και έχει θέσει υπό αμφισβήτηση την παραδοσιακή θεωρία ασφάλειας των ενεργειακών διαδρομών.
Η άνοδος της τιμής του Brent στην περιοχή των 110 δολαρίων ανά βαρέλι αποτελεί εμφανή έκφραση της ενεργοποίησης του φαινομένου της «γεωγραφικής συμπίεσης του κινδύνου» στην αρχιτεκτονική διαμετακόμισης ενέργειας της Μέσης Ανατολής.
Αυτό σημαίνει ότι το στενό Bab al-Mandab δεν λειτουργεί πλέον ως ένα μεμονωμένο σημείο συμφόρησης, αλλά σε οργανική σύνδεση με τα Στενά του Hormuz και τις χερσαίες υποδομές μεταφοράς.
Η αναποτελεσματικότητα ή η ευπάθεια των εναλλακτικών διαδρομών, όπως ο αγωγός αργού πετρελαίου East – West της Σαουδικής Αραβίας, με ημερήσια δυναμικότητα 4 εκατομμυρίων βαρελιών και κατάληξη σε λιμάνια της Ερυθράς Θάλασσας ώστε να αποφεύγονται οι κρίσεις του Περσικού Κόλπου, έδειξε ότι η παράκαμψη μιας θαλάσσιας οδού χωρίς διασφάλιση σταθερότητας στην οδό προορισμού δεν είναι παρά ψευδαίσθηση.
Η ταυτόχρονη έκθεση των τριών βασικών σημείων συμφόρησης - των Στενών του Hormuz, των αγωγών που διασχίζουν την Αραβική Χερσόνησο και του στενού Bab al-Mandab - στην εμβέλεια πυρός και στους μοχλούς πίεσης των Houthis έχει επιβάλει στην αγορά ενέργειας ένα μόνιμο και δύσκαμπτο «γεωπολιτικό ασφάλιστρο κινδύνου», οι πληθωριστικές συνέπειες του οποίου πλήττουν άμεσα τις βιομηχανικές οικονομίες της Ασίας και της Ευρώπης.
Tεράστιο κόστος
Παράλληλα με τις διακυμάνσεις της αγοράς πετρελαίου, το διεθνές εμπορικό δίκτυο ναυσιπλοΐας και οι παγκόσμιες αλυσίδες εφοδιασμού έχουν επίσης υποστεί ένα άνευ προηγουμένου δομικό σοκ, οι συνέπειες του οποίου υπερβαίνουν κατά πολύ τους καθαρά στρατιωτικούς υπολογισμούς.
Η μείωση κατά 50% της ημερήσιας κίνησης πλοίων από το πέρασμα του Bab el-Mandab, δηλαδή από 30 σε 15 πλοία, και η εκθετική αύξηση του κόστους «ασφάλισης πολεμικού κινδύνου» από διεθνή ναυτιλιακά συνδικάτα έχουν αναγκάσει τους κολοσσούς των θαλάσσιων μεταφορών να επιλέξουν μεταξύ της αποδοχής θανάσιμων κινδύνων και της δαπανηρής αλλαγής πορείας προς το Ακρωτήριο της Καλής Ελπίδας.
Η προσθήκη 10 έως 14 ημερών ναυσιπλοΐας και χιλιάδων επιπλέον μιλίων στις διαδρομές των πλοίων μεταφοράς εμπορευματοκιβωτίων έχει διαταράξει την έννοια της διαχείρισης εφοδιαστικής αλυσίδας «just-in-time» στις εμπορικές ανταλλαγές μεταξύ Ανατολικής Ασίας και Δυτικής Ευρώπης και έχει προκαλέσει κύμα καθυστερήσεων στην εκτελώνιση εμπορευμάτων, συσσώρευση κόστους καυσίμων και μείωση της ενεργού δυναμικότητας της εμπορικής ναυτιλίας σε διεθνές επίπεδο.
Από την άλλη πλευρά, η ανακατάληψη σημαντικών υποδομών στο Mocha, μεταξύ των οποίων λιμενικά έργα, μονάδα ηλεκτροπαραγωγής ισχύος 60 μεγαβάτ και αεροδρομιακές εγκαταστάσεις, έχει ενισχύσει την οικονομική βάση των Houthis και έχει αποκόψει τις αποκλειστικές αρτηρίες της αντίπαλης πλευράς για τη διαχείριση των νότιων και δυτικών ακτών.
Ρήγμα στο Συμβούλιο Ασφαλείας
Στο διπλωματικό πεδίο και στις διεθνείς σχέσεις, οι έκτακτες συνεδριάσεις του Συμβουλίου Ασφαλείας του ΟΗΕ αποκάλυψαν ένα βαθύ δομικό ρήγμα μεταξύ των μπλοκ ισχύος ως προς τη διαχείριση της κρίσης και κατέστησαν εμφανή τη διάβρωση της δυτικής αποτροπής.
Ενώ οι Ηνωμένες Πολιτείες, η Μεγάλη Βρετανία και οι ευρωπαίοι εταίροι τους, επικαλούμενοι ψηφίσματα όπως τα 2216 και 2722 και βασιζόμενοι σε επιχειρήσεις όπως οι «Ασπίδες», επιμένουν στην ανάγκη καταστολής των μέσων που απειλούν τη ναυσιπλοΐα και αντιμετώπισης της περιφερειακής επιρροής του Ιράν, η πιο προσεκτική στάση ανατολικών δυνάμεων όπως η Κίνα και η Ρωσία - οι οποίες δίνουν έμφαση στην ανάγκη κατανόησης των βαθύτερων αιτίων της σύγκρουσης, στον σεβασμό της εδαφικής ακεραιότητας της Υεμένης και στην αποφυγή βεβιασμένων στρατιωτικών ενεργειών - έχει παραλύσει τον μηχανισμό διεθνούς συναίνεσης.
Ταυτόχρονα, η αδυναμία του περιφερειακού συνασπισμού να εξασφαλίσει τη στρατιωτική συμμετοχή δυνάμεων όπως η Αίγυπτος, η οποία λόγω ιστορικών εμπειριών και γεωπολιτικών προτεραιοτήτων αποφεύγει να εμπλακεί στο τέλμα της δυτικής ακτής, καθώς και η απροθυμία χωρών όπως το Πακιστάν και η Τουρκία να εμπλακούν άμεσα, σε συνδυασμό με τις συνεχιζόμενες αεροπορικές και ανθρώπινες απώλειες, καταδεικνύουν το βαθύ αδιέξοδο των στρατιωτικών επιλογών απέναντι στους Houthis.
Σημείο καμπής
Οι εξελίξεις του τρέχοντος μήνα αποτελούν σημείο καμπής στην ιστορία της γεωπολιτικής της Νοτιοδυτικής Ασίας, καθώς οι Houthis κατάφεραν να αναβαθμίσουν τη γεωστρατηγική τους θέση από έναν τοπικό παραστρατιωτικό δρώντα σε έναν «παράγοντα εξισορρόπησης που δεν μπορεί να παρακαμφθεί» στη γεωμετρία της παγκόσμιας ασφάλειας.
Ο ενιαίος έλεγχος του στενού Bab el-Mandab, του νησιού Mayyun και των δεσποζόντων υψωμάτων Kahbub έχει επιβάλει στις δυτικές και περιφερειακές πρωτεύουσες την αναπόφευκτη πραγματικότητα ότι η εποχή κατά την οποία η ασφάλεια της ναυσιπλοΐας στην Ερυθρά Θάλασσα μπορούσε να διαχωριστεί από τις πολιτικές και κυριαρχικές εξισώσεις της Υεμένης έχει τελειώσει.
Η γεωγραφία απέδειξε για ακόμη μία φορά το εγγενές πλεονέκτημά της έναντι των εξωτερικών μηχανισμών ελέγχου, και οποιαδήποτε μελλοντική αρχιτεκτονική ασφάλειας, οικονομική διευθέτηση ή μηχανισμός σταθεροποίησης σε αυτή τη ζωτικής σημασίας αρτηρία θα είναι αδύνατος χωρίς να λαμβάνονται υπόψη τα στρατηγικά συμφέροντα και χωρίς να αναγνωρίζεται το γεωπολιτικό βάρος των Houthis.
www.bankingnews.gr
Η αβεβαιότητα που επικρατεί γύρω από το Στενό του Hormuz, με τις τελευταίες πληροφορίες για «παράθυρο» ενός deal μεταξύ ΗΠΑ και Ιράν να μην πείθουν ιδιαίτερα τους αναλυτές, αλλά και οι τελευταίες στρατιωτικές εξελίξεις στην Υεμένη με τους Houthis, οι οποίοι ελέγχουν πλήρως το έτερο κρίσιμο πέρασμα του Bab al Mandab στην Ερυθρά Θάλασσα, έχουν σημάνει παγκόσμιο συναγερμό.
Είναι ενδεικτικό ότι στη Σαουδική Αραβία συνέρχονται εκτάκτως στρατιωτικοί αξιωματούχοι από την Τουρκία και το Πακιστάν προκειμένου στο πλαίσιο του συμφώνου κοινής άμυνας, να εξετάσουν τις πιθανές απαντήσεις απέναντι στις επιθέσεις των Houthis σε σαουδαραβικές ενεργειακές υποδομές και εγκαταστάσεις…
Η Μέση Ανατολή βρίσκεται ένα βήμα πριν από μια νέα, γενικευμένη κρίση, με τα Στενά του Hormuz και το Bab el-Mandab να έχουν μετατραπεί σε δύο άκρως επικίνδυνους γεωπολιτικούς κόμβους που απειλούν να συμπαρασύρουν στην… άβυσσο ενέργεια, ναυτιλία, εμπόριο και παγκόσμια οικονομία.
Θέλουμε συμφωνία
Ο Ιρανός πρόεδρος Masoud Pezeshkian δήλωσε την Πέμπτη ότι η κυβέρνησή του είναι πρόθυμη να συνάψει συμφωνία με τις ΗΠΑ για τον τερματισμό του πολέμου πριν οι Αμερικανοί προσέλθουν στις κάλπες τον Νοέμβριο.
«Δεν θέλουμε να φτάσουμε μέχρι τις ενδιάμεσες εκλογές», δήλωσε ο Pezeshkian σε σύντομη συνάντηση με το NBC News και άλλα μέσα ενημέρωσης, στο περιθώριο της Γενικής Συνέλευσης του ΟΗΕ.
«Θα θέλαμε οι Αμερικανοί να επιστρέψουν στο μνημόνιο κατανόησης πριν από τις ενδιάμεσες εκλογές», πρόσθεσε ο Pezeshkian, αναφερόμενος στο MOU μεταξύ των ΗΠΑ και του Ιράν, το οποίο προέβλεπε προσωρινή κατάπαυση του πυρός.
Η συμφωνία, που είχε υπογραφεί τον Ιούνιο, τελικά κατέρρευσε.
Trump: Περιμένουν τις εκλογές, θα έχουμε συμφωνία
Οι δηλώσεις του Pezeshkian έγιναν δύο ημέρες αφότου ο πρόεδρος Donald Trump, σε ομιλία του προς παγκόσμιους ηγέτες στον ΟΗΕ, είπε ότι πιστεύει πως το ιρανικό καθεστώς δεν θα συμφωνήσει σε διευθέτηση της σύγκρουσης παρά μόνο μετά τις φθινοπωρινές εκλογές.
«Πιστεύω ότι θα κάνουμε συμφωνία αμέσως μετά τις εκλογές, γιατί δεν έχει νόημα να μην το κάνουν», δήλωσε ο Trump.
«Περιμένουν να δουν πώς θα τα πάω στις ενδιάμεσες εκλογές».
Οι δημοσκοπήσεις δείχνουν ότι οι Δημοκρατικοί έχουν πλεονέκτημα ενόψει των εκλογικών αναμετρήσεων του Νοεμβρίου.
Η πιο πρόσφατη δημοσκόπηση του NBC News Decision Desk έδειξε ότι το 31% των ερωτηθέντων εγκρίνει τον τρόπο με τον οποίο ο Trump χειρίζεται τον πόλεμο με το Ιράν, ενώ το 69% τον αποδοκιμάζει.
Το σχέδιο για άνοιγμα του Hormuz
Ο Ιρανός υπουργός Εξωτερικών Abbas Araghchi δήλωσε σε ομάδα δημοσιογράφων, σε ξεχωριστή ενημέρωση στη Νέα Υόρκη την Πέμπτη, ότι κατά τις συνομιλίες αυτής της εβδομάδας παρουσιάστηκε μέσω διαμεσολαβητών στους Αμερικανούς αξιωματούχους ένα σχέδιο που θα μπορούσε να οδηγήσει στο άνοιγμα των Στενών του Hormuz και στην επανέναρξη των συνομιλιών έπειτα από επτά ημέρες.
Ο Araghchi είπε ότι το σχέδιο μπορεί να τεθεί σε εφαρμογή μόλις συμφωνήσουν οι ΗΠΑ και υποστήριξε ότι δεν υπερβαίνει όσα προβλέπονταν στη συμφωνία που είχε υπογράψει ο Trump τον Ιούνιο, η οποία αναφέρεται συνήθως ως μνημόνιο κατανόησης.
«Έχουμε παρουσιάσει στις Ηνωμένες Πολιτείες, μέσω των διαμεσολαβητών, ένα σχέδιο βάσει του οποίου, εφόσον εκπληρωθούν ορισμένες προϋποθέσεις, τα Στενά του Hormuz θα ανοίξουν στο τέλος επτά ημερών και οι συνομιλίες θα επαναληφθούν», είπε ο Araghchi.
Οι όροι
«Οι όροι που ζητήσαμε από τις ΗΠΑ να εκπληρώσουν δεν είναι κάτι νέο, ούτε κάτι περισσότερο από όσα περιλαμβάνονταν ήδη στη συμφωνία της Ισλαμαμπάντ, την οποία υπέγραψε ο πρόεδρος των ΗΠΑ».
Ο Araghchi επισήμανε ότι μία από τις προϋποθέσεις του σχεδίου είναι οι ΗΠΑ να αποδεχθούν μια θαλάσσια οδό διέλευσης από τα Στενά του Hormuz, για την οποία έχουν συμφωνήσει το Ιράν και το Ομάν.
Ο Λευκός Οίκος δεν απάντησε άμεσα σε αίτημα για σχόλιο.
O Ιρανός ΥΠΕΞ δεν εξήγησε τι ακριβώς θα έπρεπε να κάνει η Ουάσινγκτον πριν αρχίσει η επταήμερη προθεσμία, με ποιον τρόπο οι δύο πλευρές θα επαλήθευαν την εφαρμογή αυτών των βημάτων ή ποιοι κανόνες θα ίσχυαν για τη ναυσιπλοΐα μετά την επαναλειτουργία των στενών
Σύμφωνα με αναλυτές, είναι εξαιρετικά απίθανο το Ιράν να προτείνει την παραχώρηση του ελέγχου των Στενών του Hormuz.
Τι θέλουν οι δύο πλευρές
Αναλυτές εκτιμούν ότι μια σταθερή ειρηνευτική συμφωνία εξακολουθεί να θεωρείται απίθανη, καθώς το Ιράν επιθυμεί ακόμη να ακολουθήσει την προσέγγιση που είχε καθοριστεί σε προηγούμενη συμφωνία.
Σύμφωνα με αυτήν, το Ιράν και το Ομάν θα είχαν κεντρικό ρόλο στη διαχείριση των στενών, πριν ακολουθήσουν συζητήσεις για τους όρους μιας ευρύτερης ειρηνευτικής συμφωνίας.
Από την πλευρά τους, οι ΗΠΑ, οι οποίες έχουν υποστηρίξει ότι έχουν τον «πλήρη έλεγχο» των Στενών του Hormuz, θέλουν το πυρηνικό πρόγραμμα του Ιράν να τεθεί αμέσως στο τραπέζι των διαπραγματεύσεων.
Το Ιράν έχει καταστήσει σαφές στο παρελθόν ότι δεν θα συμμετάσχει σε ευρύτερες ειρηνευτικές συνομιλίες, στις οποίες θα περιλαμβάνεται και το ζήτημα του πυρηνικού του προγράμματος, έως ότου αρθεί ο αμερικανικός ναυτικός αποκλεισμός των λιμανιών του μέσα και γύρω από τα Στενά του Hormuz, καταργηθούν οι κυρώσεις και οι ΗΠΑ παράσχουν εγγυήσεις για τον τερματισμό των πληγμάτων, μεταξύ άλλων προϋποθέσεων.
Cyrus Schayegh (αναλυτής): Τίποτα δεν έχει αλλάξει πραγματικά
Η νέα πρόταση του Ιράν για τα Στενά του Hormuz υποδηλώνει ότι οι διπλωματικές προσπάθειες μεταξύ των ΗΠΑ και του Ιράν δεν σημειώνουν ουσιαστική πρόοδο, υποστηρίζει ο Cyrus Schayegh, καθηγητής διεθνούς ιστορίας και πολιτικής στο Geneva Graduate Institute.
«Νομίζω ότι πρόκειται μόνο για μια πολύ μικρή ένδειξη, επειδή ουσιαστικά τίποτα δεν έχει πραγματικά αλλάξει», δήλωσε ο Schayegh στο Al Jazeera.
Όπως λέει, το Ιράν, από την πλευρά του, «εξακολουθεί να επιμένει ότι θέλει να διατηρήσει την πρόσθετη ισχύ που απέκτησε κατά τη διάρκεια του πολέμου και ότι το μνημόνιο του Ιουνίου εξακολουθεί ουσιαστικά να αποτελεί κεντρικό στοιχείο του οδικού χάρτη για την πορεία προς τα εμπρός».
Όσον αφορά τις ΗΠΑ, αυτές «εξακολουθούν ουσιαστικά να αρνούνται να αποδεχθούν αυτή τη συζήτηση περί οδικού χάρτη».
Η πρόταση αυτή, σύμφωνα με την οποία τα Στενά του Hormuz θα ανοίξουν ξανά σε επτά ημέρες, πριν - κατά πάσα πιθανότητα - επιστραφούν ιρανικά περιουσιακά στοιχεία ή αρθούν οι κυρώσεις, δείχνει ότι οι Ιρανοί ήταν διατεθειμένοι να κάνουν μια μικρή παραχώρηση.
Ωστόσο, παραμένει ασαφές αν αυτό θα είναι αρκετό για τους Αμερικανούς.
Τα κράτη του Κόλπου διαδραματίζουν καθοριστικό ρόλο στο να φέρουν τις δύο πλευρές πιο κοντά, δήλωσε ο Schayegh, αν και θα χρειαστεί να «εδραιώσουν τη θέση τους» απέναντι και στις δύο χώρες.
Ωστόσο, «πέρα από αυτό, δεν πιστεύω ότι θα δούμε κάποια εξέλιξη σύντομα, και σίγουρα όχι πριν από τις ενδιάμεσες εκλογές στις Ηνωμένες Πολιτείες», κατέληξε ο Schayegh.
Συναγερμός στη Σαουδική Αραβία – Έκτακτη σύσκεψη με Τουρκία, Πακιστάν
Η Σαουδική Αραβία, η Τουρκία και το Πακιστάν ανακοίνωσαν ότι σχεδιάζουν επείγουσα συνάντηση των αρχηγών των ενόπλων δυνάμεών τους, προκειμένου να συζητήσουν τρόπους στήριξης του βασιλείου στο πλαίσιο της Κοινής Συμφωνίας Άμυνας της Μέκκας.
Η ανακοίνωση ακολούθησε συνάντηση που πραγματοποιήθηκε την Πέμπτη στη Νέα Υόρκη μεταξύ του υπουργού Εξωτερικών της Σαουδικής Αραβίας, πρίγκηπα Faisal bin Farhan Al Saud, του αναπληρωτή πρωθυπουργού και υπουργού Εξωτερικών του Πακιστάν, Ishaq Dar, και του υπουργού Εξωτερικών της Τουρκίας, Hakan Fidan, σύμφωνα με το Σαουδαραβικό Πρακτορείο Ειδήσεων.
Η ανακοίνωση δεν διευκρίνισε πότε ακριβώς θα συναντηθούν οι στρατιωτικοί αρχηγοί ούτε τι είδους υποστήριξη θα μπορούσε να εξεταστεί.
Ωστόσο, είναι γνωστό ότι η συνάντηση είναι προγραμματισμένη για σήμερα Παρασκευή 25/9.
Τι προβλέπει η κοινή συμφωνία άμυνας
Η Σαουδική Αραβία, η Τουρκία και το Πακιστάν υπέγραψαν στις 7 Αυγούστου την Κοινή Συμφωνία Άμυνας της Μέκκας, με στόχο την ενίσχυση της συλλογικής αποτροπής και τη διεύρυνση της αμυντικής συνεργασίας.
Η συμφωνία προβλέπει ότι επίθεση εναντίον μίας από τις τρεις χώρες θεωρείται επίθεση εναντίον όλων.
Έκτοτε, οι τρεις χώρες έχουν αρχίσει να δημιουργούν μηχανισμούς στο πλαίσιο της συμφωνίας.
Οι υπουργοί Εξωτερικών και Άμυνας και οι στρατιωτικοί αρχηγοί τους συναντήθηκαν στην Κωνσταντινούπολη στις 31 Αυγούστου για την πρώτη συνεδρίαση της Στρατηγικής Πολιτικής και Αμυντικής Επιτροπής, όπου συμφώνησαν να δημιουργηθεί γραμματεία στη Σαουδική Αραβία και να εμβαθύνουν τη στρατιωτική συνεργασία.
Η συνάντηση των υπουργών Εξωτερικών την Πέμπτη καταδίκασε επίσης τις επιθέσεις που είχαν ως στόχο τη Μέκκα, καθώς και πολιτικές και οικονομικές εγκαταστάσεις στη Σαουδική Αραβία, και επιβεβαίωσε το δικαίωμα του βασιλείου να αμυνθεί βάσει του Άρθρου 51 του Καταστατικού Χάρτη του ΟΗΕ.
Νέο κύμα επιθέσεων
Οι διπλωματικές κινήσεις σημειώθηκαν ενώ η Σαουδική Αραβία ανέφερε νέο κύμα επιθέσεων από την Υεμένη.
Η Σαουδική Αραβία ανακοίνωσε ότι η αεράμυνά της κατέρριψε την Πέμπτη έξι βαλλιστικούς πυραύλους που είχαν εκτοξευθεί προς την Taif και τη Yanbu.
Ο στρατηγός Turki al-Malki, εκπρόσωπος του συνασπισμού, δήλωσε ότι οποιαδήποτε περαιτέρω κλιμάκωση από τους Houthis θα «αντιμετωπιστεί με αποφασιστικότητα».
Οι αρχές Πολιτικής Άμυνας της Σαουδικής Αραβίας είχαν εκδώσει προειδοποιήσεις σε αρκετές περιοχές, πριν ανακοινώσουν αργότερα ότι ο κίνδυνος είχε παρέλθει.
Ευαίσθητος στόχος
Οι Houthis, από την πλευρά τους, υποστήριξαν ότι εξαπέλυσαν επιθέσεις με πυραύλους και μη επανδρωμένα αεροσκάφη εναντίον «ευαίσθητου στόχου» στο Ριάντ και εγκαταστάσεων της Saudi Aramco στη Yanbu.
Η Γαλλία προσφέρθηκε επίσης να παράσχει αμυντική υποστήριξη στη Σαουδική Αραβία.
Ο πρόεδρος Emmanuel Macron δήλωσε ότι το Παρίσι θα στείλει στρατιωτικά μέσα για να βοηθήσει στην προστασία της Yanbu.
«Θα στείλουμε στρατιωτικά μέσα, δηλαδή στρατιώτες, ραντάρ και αμυντικά συστήματα, για την προστασία αυτής της εγκατάστασης», δήλωσε ο Macron σε συνέντευξή του στο TF1 την Πέμπτη.
Αυξάνονται οι απώλειες
Οι διασυνοριακές επιθέσεις συνέπεσαν με ορισμένες από τις σφοδρότερες μάχες που έχουν σημειωθεί στο εσωτερικό της Υεμένης από τότε που οι εχθροπραξίες κλιμακώθηκαν εκ νέου.
Οι μάχες σε πολλά μέτωπα της Υεμένης στοίχισαν τη ζωή σε τουλάχιστον 150 μαχητές των Houthis και μέλη δυνάμεων που πρόσκεινται στην κυβέρνηση κατά το 24ωρο έως την Παρασκευή, σύμφωνα με απολογισμό του πρακτορείου ειδήσεων AFP.
Ο απολογισμός του AFP περιλάμβανε 98 μαχητές από την κυβερνητική πλευρά και 52 από τους Houthis, ενώ αναφέρθηκαν συγκρούσεις γύρω από τα όρη Kahboub και σε περιοχές μεταξύ Lahj και Taiz, που δεσπόζουν πάνω από το στενό Bab al-Mandab.
Τεράστιος οικονομικός κίνδυνος
Οι Houthis έχουν επίσης επεκτείνει την παρουσία τους κατά μήκος της ακτής της Ερυθράς Θάλασσας στην Υεμένη, καταλαμβάνοντας μεταξύ άλλων το λιμάνι της Mocha και στρατηγικής σημασίας νησιά.
Τα εδαφικά αυτά κέρδη έχουν ενισχύσει τη θέση της οργάνωσης γύρω από το Bab al-Mandab, έναν από τους πιο πολυσύχναστους θαλάσσιους διαδρόμους του κόσμου.
Σύμφωνα με το AP, περίπου το 12% του παγκόσμιου εμπορίου διέρχεται συνήθως από αυτή την υδάτινη οδό.
Η διεθνώς αναγνωρισμένη κυβέρνηση της Υεμένης έχει ζητήσει μεγαλύτερη διεθνή εμπλοκή, προειδοποιώντας στη Γενική Συνέλευση του ΟΗΕ ότι ο έλεγχος των Houthis γύρω από το στενό ενέχει ευρύτερο οικονομικό κίνδυνο.
Ο αντιπρόεδρος Abdullah Abdulkader Al Alimi-Bawzer κατηγόρησε τους Houthis ότι χρησιμοποιούν την ελευθερία της ναυσιπλοΐας ως μοχλό πίεσης, λέγοντας ότι οι ενέργειές τους «κρατούν όμηρο ολόκληρη την παγκόσμια οικονομία».
Εκτοπισμός πληθυσμού
Οι συγκρούσεις έχουν αναγκάσει περισσότερους από 230.000 ανθρώπους να εγκαταλείψουν τα σπίτια τους από τις αρχές Σεπτεμβρίου, σύμφωνα με την Ύπατη Αρμοστεία του ΟΗΕ για τους Πρόσφυγες, καθώς οι μάχες εξαπλώνονται σε πολλαπλά μέτωπα.
Η υπηρεσία ανέφερε ότι ο τελευταίος αυτός εκτοπισμός προστίθεται στους περίπου 5,2 εκατομμύρια ανθρώπους που ήταν ήδη εσωτερικά εκτοπισμένοι στην Υεμένη.
Η Ύπατη Αρμοστεία του ΟΗΕ για τους Πρόσφυγες ανέφερε ότι οικογένειες έχουν εκτοπιστεί σε πολλές επαρχίες, μεταξύ των οποίων οι Hodeidah, Taiz, Lahj, Aden, Abyan, Marib, al-Dhalea και Shabwah, με πολλούς ανθρώπους να εγκαταλείπουν τις εστίες τους εσπευσμένα και έχοντας μαζί τους ελάχιστα υπάρχοντα.
Στέγαση, τρόφιμα, καθαρό νερό, υγειονομική περίθαλψη και υπηρεσίες προστασίας συγκαταλέγονται στις πιο επείγουσες ανάγκες, ενώ τόσο οι κοινότητες υποδοχής όσο και οι χώροι φιλοξενίας εκτοπισμένων υφίστανται ολοένα μεγαλύτερη πίεση.
Ελέγχουν 5.400 τετραγωνικά χιλιόμετρα
Οι εξελίξεις στο πεδίο κατά τις τελευταίες εβδομάδες κατά μήκος της δυτικής ακτής της Υεμένης και η εδραίωση του στρατιωτικού ελέγχου των Houthis σε μια έκταση άνω των 5.400 τετραγωνικών χιλιομέτρων στις επαρχίες Taiz και Hodeidah καταδεικνύουν μια θεμελιώδη ποιοτική μεταβολή στη φύση της σύγκρουσης και τη μετάβασή της από έναν τοπικό ασύμμετρο πόλεμο σε καθοριστικό παράγοντα της περιφερειακής ισορροπίας ισχύος.
Η διαδοχική κατάληψη κομβικών στρατηγικών σημείων, όπως το λιμάνι και το αεροδρόμιο του Mocha, η παράκτια περιοχή Dhubab, τα στρατηγικά νησιά Mayyun (Perim) και Hanish και, κυρίως, τα δεσπόζοντα υψώματα Kahbub, έχουν δημιουργήσει μια νέα αμυντική γεωγραφία στη νότια είσοδο της Ερυθράς Θάλασσας.
Αυτό το τοπογραφικό πλεονέκτημα, ιδίως η εγκατάσταση στα υψώματα Kahbub, που επιτρέπει παρατήρηση και άμεση καθοδήγηση πυρών πάνω στις χερσαίες οδούς επικοινωνίας και στους διαύλους ναυσιπλοΐας του Bab al-Mandab, σε συνδυασμό με την ταχεία κατασκευή μηχανικών οχυρώσεων και πολυεπίπεδων αμυντικών γραμμών βόρεια του al-Aradi, έχει στην πράξη στερήσει από τον κυβερνητικό συνασπισμό της Υεμένης κάθε δυνατότητα ανάκτησης των θέσεων από ξηράς.
Με αυτόν τον τρόπο, οι Houthis έχοντας θέσει υπό τον έλεγχό τους βασικές παράκτιες υποδομές αξίας εκατοντάδων εκατομμυρίων δολαρίων και έχοντας αποκτήσει πλήρη έλεγχο της εισόδου στο στενό, όχι μόνο έχουν μεταβάλει υπέρ τους την ισορροπία στο πεδίο της Υεμένης, αλλά έχουν επίσης εδραιώσει υπό την άμεση κυριαρχία τους τα μέσα επιτήρησης και φυσικής άρνησης πρόσβασης σε έναν από τους πιο ευαίσθητους θαλάσσιους διαύλους του κόσμου.
Σοκ στην παγκόσμια οικονομία
Από την οπτική της γεωοικονομίας της ενέργειας, αυτή η εδαφική μεταβολή έχει επανακαθορίσει τη δομή ευπάθειας της παγκόσμιας ροής υδρογονανθράκων και έχει θέσει υπό αμφισβήτηση την παραδοσιακή θεωρία ασφάλειας των ενεργειακών διαδρομών.
Η άνοδος της τιμής του Brent στην περιοχή των 110 δολαρίων ανά βαρέλι αποτελεί εμφανή έκφραση της ενεργοποίησης του φαινομένου της «γεωγραφικής συμπίεσης του κινδύνου» στην αρχιτεκτονική διαμετακόμισης ενέργειας της Μέσης Ανατολής.
Αυτό σημαίνει ότι το στενό Bab al-Mandab δεν λειτουργεί πλέον ως ένα μεμονωμένο σημείο συμφόρησης, αλλά σε οργανική σύνδεση με τα Στενά του Hormuz και τις χερσαίες υποδομές μεταφοράς.
Η αναποτελεσματικότητα ή η ευπάθεια των εναλλακτικών διαδρομών, όπως ο αγωγός αργού πετρελαίου East – West της Σαουδικής Αραβίας, με ημερήσια δυναμικότητα 4 εκατομμυρίων βαρελιών και κατάληξη σε λιμάνια της Ερυθράς Θάλασσας ώστε να αποφεύγονται οι κρίσεις του Περσικού Κόλπου, έδειξε ότι η παράκαμψη μιας θαλάσσιας οδού χωρίς διασφάλιση σταθερότητας στην οδό προορισμού δεν είναι παρά ψευδαίσθηση.
Η ταυτόχρονη έκθεση των τριών βασικών σημείων συμφόρησης - των Στενών του Hormuz, των αγωγών που διασχίζουν την Αραβική Χερσόνησο και του στενού Bab al-Mandab - στην εμβέλεια πυρός και στους μοχλούς πίεσης των Houthis έχει επιβάλει στην αγορά ενέργειας ένα μόνιμο και δύσκαμπτο «γεωπολιτικό ασφάλιστρο κινδύνου», οι πληθωριστικές συνέπειες του οποίου πλήττουν άμεσα τις βιομηχανικές οικονομίες της Ασίας και της Ευρώπης.
Tεράστιο κόστος
Παράλληλα με τις διακυμάνσεις της αγοράς πετρελαίου, το διεθνές εμπορικό δίκτυο ναυσιπλοΐας και οι παγκόσμιες αλυσίδες εφοδιασμού έχουν επίσης υποστεί ένα άνευ προηγουμένου δομικό σοκ, οι συνέπειες του οποίου υπερβαίνουν κατά πολύ τους καθαρά στρατιωτικούς υπολογισμούς.
Η μείωση κατά 50% της ημερήσιας κίνησης πλοίων από το πέρασμα του Bab el-Mandab, δηλαδή από 30 σε 15 πλοία, και η εκθετική αύξηση του κόστους «ασφάλισης πολεμικού κινδύνου» από διεθνή ναυτιλιακά συνδικάτα έχουν αναγκάσει τους κολοσσούς των θαλάσσιων μεταφορών να επιλέξουν μεταξύ της αποδοχής θανάσιμων κινδύνων και της δαπανηρής αλλαγής πορείας προς το Ακρωτήριο της Καλής Ελπίδας.
Η προσθήκη 10 έως 14 ημερών ναυσιπλοΐας και χιλιάδων επιπλέον μιλίων στις διαδρομές των πλοίων μεταφοράς εμπορευματοκιβωτίων έχει διαταράξει την έννοια της διαχείρισης εφοδιαστικής αλυσίδας «just-in-time» στις εμπορικές ανταλλαγές μεταξύ Ανατολικής Ασίας και Δυτικής Ευρώπης και έχει προκαλέσει κύμα καθυστερήσεων στην εκτελώνιση εμπορευμάτων, συσσώρευση κόστους καυσίμων και μείωση της ενεργού δυναμικότητας της εμπορικής ναυτιλίας σε διεθνές επίπεδο.
Από την άλλη πλευρά, η ανακατάληψη σημαντικών υποδομών στο Mocha, μεταξύ των οποίων λιμενικά έργα, μονάδα ηλεκτροπαραγωγής ισχύος 60 μεγαβάτ και αεροδρομιακές εγκαταστάσεις, έχει ενισχύσει την οικονομική βάση των Houthis και έχει αποκόψει τις αποκλειστικές αρτηρίες της αντίπαλης πλευράς για τη διαχείριση των νότιων και δυτικών ακτών.
Ρήγμα στο Συμβούλιο Ασφαλείας
Στο διπλωματικό πεδίο και στις διεθνείς σχέσεις, οι έκτακτες συνεδριάσεις του Συμβουλίου Ασφαλείας του ΟΗΕ αποκάλυψαν ένα βαθύ δομικό ρήγμα μεταξύ των μπλοκ ισχύος ως προς τη διαχείριση της κρίσης και κατέστησαν εμφανή τη διάβρωση της δυτικής αποτροπής.
Ενώ οι Ηνωμένες Πολιτείες, η Μεγάλη Βρετανία και οι ευρωπαίοι εταίροι τους, επικαλούμενοι ψηφίσματα όπως τα 2216 και 2722 και βασιζόμενοι σε επιχειρήσεις όπως οι «Ασπίδες», επιμένουν στην ανάγκη καταστολής των μέσων που απειλούν τη ναυσιπλοΐα και αντιμετώπισης της περιφερειακής επιρροής του Ιράν, η πιο προσεκτική στάση ανατολικών δυνάμεων όπως η Κίνα και η Ρωσία - οι οποίες δίνουν έμφαση στην ανάγκη κατανόησης των βαθύτερων αιτίων της σύγκρουσης, στον σεβασμό της εδαφικής ακεραιότητας της Υεμένης και στην αποφυγή βεβιασμένων στρατιωτικών ενεργειών - έχει παραλύσει τον μηχανισμό διεθνούς συναίνεσης.
Ταυτόχρονα, η αδυναμία του περιφερειακού συνασπισμού να εξασφαλίσει τη στρατιωτική συμμετοχή δυνάμεων όπως η Αίγυπτος, η οποία λόγω ιστορικών εμπειριών και γεωπολιτικών προτεραιοτήτων αποφεύγει να εμπλακεί στο τέλμα της δυτικής ακτής, καθώς και η απροθυμία χωρών όπως το Πακιστάν και η Τουρκία να εμπλακούν άμεσα, σε συνδυασμό με τις συνεχιζόμενες αεροπορικές και ανθρώπινες απώλειες, καταδεικνύουν το βαθύ αδιέξοδο των στρατιωτικών επιλογών απέναντι στους Houthis.
Σημείο καμπής
Οι εξελίξεις του τρέχοντος μήνα αποτελούν σημείο καμπής στην ιστορία της γεωπολιτικής της Νοτιοδυτικής Ασίας, καθώς οι Houthis κατάφεραν να αναβαθμίσουν τη γεωστρατηγική τους θέση από έναν τοπικό παραστρατιωτικό δρώντα σε έναν «παράγοντα εξισορρόπησης που δεν μπορεί να παρακαμφθεί» στη γεωμετρία της παγκόσμιας ασφάλειας.
Ο ενιαίος έλεγχος του στενού Bab el-Mandab, του νησιού Mayyun και των δεσποζόντων υψωμάτων Kahbub έχει επιβάλει στις δυτικές και περιφερειακές πρωτεύουσες την αναπόφευκτη πραγματικότητα ότι η εποχή κατά την οποία η ασφάλεια της ναυσιπλοΐας στην Ερυθρά Θάλασσα μπορούσε να διαχωριστεί από τις πολιτικές και κυριαρχικές εξισώσεις της Υεμένης έχει τελειώσει.
Η γεωγραφία απέδειξε για ακόμη μία φορά το εγγενές πλεονέκτημά της έναντι των εξωτερικών μηχανισμών ελέγχου, και οποιαδήποτε μελλοντική αρχιτεκτονική ασφάλειας, οικονομική διευθέτηση ή μηχανισμός σταθεροποίησης σε αυτή τη ζωτικής σημασίας αρτηρία θα είναι αδύνατος χωρίς να λαμβάνονται υπόψη τα στρατηγικά συμφέροντα και χωρίς να αναγνωρίζεται το γεωπολιτικό βάρος των Houthis.
www.bankingnews.gr
Σχόλια αναγνωστών